له «آفاق» سره د ۲۰/۳/۱۴۰۵ نېټې په دې ځانګړې خپرونه کې، کوربه یوسفخان لالي د پوهنتون له استاد اسماعیل یون سره د نوموړي د کلتوري فعالیتونو او همداراز ګڼو نورو موضوعاتو په اړه بحث کړی.
د خپرونې په لومړۍ برخه کې، یون وویل چې د جمهوریت له سقوط سره ډېری کلتوري او علمي کدرونه له هېواده مهاجر شول، چې دا د هر چا خپل لیدلوری دی. نوموړي د خپل پاتې کېدو په اړه وویل: «زه ځکه له هېواده بهر نه شوم چې پر موږ په افغانستان کې پانګونه شوې ده؛ له هېواده بهر موږ څه نه شو ترلاسه کولی او باید خپلې ټولنې ته خدمت وکړو.» یون زیاته کړه چې له امریکا، کاناډا او فرانسې څخه ورته ګڼې بلنې (دعوتپاڼې) راغلې وې، خو هغه ټول وړاندیزونه رد کړل.
یون د خپرونې په دوام کې د اسلامي امارت د امنیتي وضعیت په اړه وویل: «زه د امنیت په برخه کې ۹۵ نمرې ورکوم، ځکه چې په هېواد کې وضعیت عادي دی او د ګاونډیو هېوادونو په پرتله په افغانستان کې داسې امنیت شته چې ساری نه لري.»
نوموړي د فرضي کرښې په تړاو وویل چې دا کرښه د برلین د دېوال په څېر یوه ورځ نړېدونکې ده. د هغه په وینا، له آمو تر آباسینه د افغانستان خاوره ده او پاکستان به له تجزیې سره مخ شي، ځکه چې د افغانستان پر خاوره جوړ شوی دی.
د خپرونې په وروستۍ برخه کې، استاد یون د محمد محقق په اړه وویل چې هغه د تاریخ تېر شوي کسانو په ډله کې دی او ټینګار یې وکړ چې داسې کسان د افغانستان په نظام او داخلي چارو کې د لاسوهنې حق نه لري؛ ځکه چې په ټولنه کې مطرح نه دي. همدارنګه، هغو کسانو ته په اشارې سره چې په ټولنیزو رسنیو کې وایي «موږ افغان نه یو»، استاد یون وویل: «هر څوک چې وایي زه افغان نه یم، د سړي زوی نه دی؛ ځکه افغانیت زموږ ګډ هویت دی او څوک چې له دې نامه منکرېږي، هغه وطنپلورونکی دی.»
پایله:
د اسماعیل یون د خبرو له مخې، د هېواد ډېری کلتوري شخصیتونه وتلي دي، په داسې حال کې چې د دوی شتون د هېواد په علمي برخه کې رغنده رول لوبولی شو. همدارنګه، هغه پاکستان یو واقعي هېواد نه ګڼي، ځکه چې د افغانانو پر خاوره جوړ شوی دی او د افغانستان اوسنی امنیت یې د هر وخت په پرتله ښه او نورمال وباله.