د «سپېس اېکس» د ۲۸/۲/۱۴۰۵ نېټې په دې خپرونه کې، کوربه یوسف خان لالي له سیاسي چارو له شنونکو سره د منځني ختیځ د کړکېچونو په اړه بحث کړی دی. د خپرونې اساسي پوښتنې دا وې: آیا په منځني ختیځ کې بله جګړه پیل کېدونکې ده؟ او آیا پر ایران بیا بریدونه ترسره کېدای شي؟
د خپرونې په لومړۍ برخه کې عبدالحق حماد د تهران او واشنګټن ترمنځ جګړې ته په اشارې سره وویل، که څه هم جګړه په ظاهري ډول پای ته رسېدلې، خو له دې سره سره د امریکا له لوري پر ایران کله ناکله پټ او ښکاره بریدونه کېږي، په ځانګړي ډول د هرمز تنګي په اړه. د هغه په وینا، امریکا د دغو بریدونو پړه پر غاړه نه اخلي. نوموړي زیاته کړه، کله چې ټرمپ د وینزویلا ولسمشر د نیولو خبره وکړه، نړۍ ته یې دا وښودله چې امریکا کولای شي په هر ځای کې خپل ځواک وکاروي، خو له دې سره امریکا تر پوښتنې لاندې راغله او د ایران پر وړاندې یې ستراتېژیک پلانونه ناکام شول. حماد ټینګار وکړ چې امریکا او اسراییل په یوه ستراتېژیک بنبست کې بند پاتې دي او د وتلو لاره ترې ورکه ده.
د خپرونې په دوهمه برخه کې قاضي مجیب الرحمن جامي د چین د ولسمشر شي جین پینګ په اړه د ټرمپ د وروستي سفر په تړاو وویل، چې دا سفر ځانګړی هدف درلود. نوموړي زیاته کړه، کله چې ټرمپ له چین څخه راستون شو، ادعا یې وکړه چې شي جین پینګ له امریکا سره د ستونزو په حل کې مرسته کوي، خو جامي دا ادعاوې ناسمې وبللې او ویې ویل چې د امریکا وروستي سیاستونه د دې هېواد په زیان تمام شوي او واشنګټن لا هم له انزوا سره مخ نه دی.
د خپرونې په دوام کې عبدالحق حماد د جامي د تحلیل په غبرګون کې وویل چې امریکا په منځني ختیځ کې له بشپړ سیاسي او نظامي ناکامۍ سره مخ ده. د هغه په وینا، امریکا د جګړې په پیل کې ځان زبرځواک باله، خو په پایله کې یې د ایران پر وړاندې خپل اغېز له لاسه ورکړی دی. نوموړي زیاته کړه چې د واشنګټن حیثیت په سیمه کې او په ځانګړي ډول د متحدینو ترمنځ زیانمن شوی دی.
د خپرونې په وروستۍ برخه کې جامي د ماریا سلطان هغو څرګندونو ته اشاره وکړه چې ویلي یې وو افغانستان ښايي په راتلونکي کې خپله جغرافیه له لاسه ورکړي. نوموړي دا خبرې بېبنسټه وبللې او ویې ویل چې دا ډول څرګندونې هېڅ علمي او تاریخي اساس نه لري. همدارنګه یې پاکستان یو «شر جوړونکی او ګوډاګی هېواد» وباله او ټینګار یې وکړ چې اسلاماباد باید د افغانانو د تاریخ له مطالعې وروسته قضاوت وکړي. د هغه په وینا، افغانستان هغه هېواد دی چې په تاریخ کې یې لویو امپراتوریو ته ماتې ورکړې ده.
لنډه پایله
دا خپرونه د منځني ختیځ د روانو کړکېچونو، د امریکا او ایران د اړیکو، او د سیمې د لویو قدرتونو د نفوذ پر موضوعاتو متمرکزه وه. د بحثونو له مخې، شنونکي د امریکا سیمهییز سیاستونه ناکام او د فشار له حالت سره مخ ګڼي، په داسې حال کې چې د افغانستان او پاکستان په اړه هم متضاد او سیاسي نظرونه وړاندې شول.