کارتر مالکاسیان، تاریخنگار و نویسنده کتاب «جنگ آمریکا در افغانستان»، در گفتوگو با شبکه PBS NewsHour با مرور دو دهه حضور نظامی ایالات متحده در افغانستان، تأکید کرد که اگرچه این حضور دستاوردهایی مانند گسترش آموزش، بهبود خدمات صحی و توسعه برخی زیرساختها را به همراه داشت، اما در مجموع ممکن است خسارتهای ناشی از جنگ، این دستاوردها را تحتالشعاع قرار داده باشد. به گفته او، آمریکا با هدف بازسازی افغانستان وارد این کشور شد، اما حضورش به تداوم جنگی انجامید که طی ۲۰ سال هزاران قربانی برجای گذاشت و میلیونها نفر را با رنج و ناامنی روبهرو کرد.
مالکاسیان یکی از نخستین اشتباهات راهبردی آمریکا را کنار گذاشتن امارت اسلامی از روند سیاسی پس از سقوط این گروه در سال ۲۰۰۱ دانست. او گفت در آن زمان شماری از رهبران امارت اسلامی آمادگی داشتند سلاح خود را زمین بگذارند و به زندگی عادی بازگردند، اما واشنگتن این فرصت را نادیده گرفت؛ تصمیمی که به باور او، زمینه ادامه شورش و افزایش خشونت در سالهای بعد را فراهم کرد.
وی همچنین از تأخیر آمریکا در ایجاد یک ارتش قدرتمند افغانستان انتقاد کرد و افزود که دولت جورج بوش در سالهای نخست، تهدید بازگشت امارت اسلامی را جدی نگرفت و سرمایهگذاری کافی برای ایجاد نیروهای امنیتی انجام نداد. به گفته او، هنگامی که امارت اسلامی از سال ۲۰۰۶ بار دیگر قدرت گرفت، ارتش افغانستان هنوز از نظر شمار نیرو و توان عملیاتی آمادگی لازم برای مقابله با این گروه را نداشت.
این پژوهشگر سیاست افزایش نیروهای آمریکایی در دوره باراک اوباما را نیز تصمیمی پرهزینه و کمثمر ارزیابی کرد. او گفت اعزام دهها هزار نیروی اضافی در سالهای ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱، سالانه حدود ۱۰۰ میلیارد دالر هزینه داشت و بیشترین تلفات نظامیان آمریکایی نیز در همین دوره ثبت شد، اما دستاوردهای این عملیات در نهایت از بین رفت و نتوانست مسیر جنگ را تغییر دهد.
مالکاسیان در ادامه، پاکستان را یکی از عوامل اصلی تداوم جنگ خواند و اظهار داشت موضوعی که توان عملیات نیروهای آمریکایی و دولت افغانستان را بهشدت محدود میکرد. او همچنین فساد گسترده در ساختار دولت افغانستان را از دیگر عوامل مهم دانست و گفت فساد باعث کمبود تجهیزات و مهمات در خطوط مقدم، تضعیف اعتماد عمومی و افزایش نارضایتی مردم شد.
به باور نویسنده کتاب، مهمترین مسئله اما خود حضور نیروهای خارجی در افغانستان بود. او استدلال کرد که حضور نظامیان آمریکایی، صرفنظر از عملکرد دولت کابل، این امکان را به امارت اسلامی میداد که حکومت را بهعنوان «دولت دستنشانده» معرفی کند. مالکاسیان گفت برای بسیاری از افغانها، حضور نیروهای خارجی با هویت تاریخی و مذهبی کشور در تعارض بود و همین مسئله به امارت اسلامی انگیزه و مشروعیت بیشتری برای ادامه جنگ میبخشید.
او در پایان تأکید کرد که شکست آمریکا را نمیتوان تنها به یک عامل نسبت داد. به گفته مالکاسیان، مجموعهای از عوامل از جمله حضور نظامی خارجی، فساد دولت افغانستان، پاکستان و برخی سیاستهای ضدتروریسم آمریکا، در کنار یکدیگر زمینه شکست این پروژه را فراهم کردند. وی افزود نادیده گرفتن تأثیر حضور نیروهای خارجی بر افکار عمومی افغانستان، به معنای نادیده گرفتن یکی از مهمترین واقعیتهای جنگ بیستساله این کشور است.