پنج سال پس از خروج امریکا؛ آیا فصل تقابل جای خود را به تعامل می‌دهد؟

۳۱ آگست ۲۰۲۱؛ نقطه‌ای که تاریخ افغانستان را به پیش و پس از خود تقسیم کرد. پنج سال پیش در شبی ۳۰ آگست، آخرین سرباز امریکایی، میدان هوایی کابل را ترک کرد تا پرده بر طولانی‌ترین جنگ تاریخ امریکا فرو بیفتد. بیست سال حضور نظامی واشنگتن و متحدانش، در چند هفته پرتنش به پایان رسید؛ نظامی جمهوریت فروپاشید و امارت اسلامی بار دیگر زمام قدرت را در دست گرفت.
امروز، پنج سال پس از آن روز، ملموس‌ترین تغییر برای مردم، کاهش چشمگیر جنگ و تامین امنیت است. اما سکوت جنگ، پایان ناگواری‌های اقتصادی نبود. با خروج نیروهای خارجی، کمک‌های میلیاردی متوقف شد، ذخایر ارزی بانک مرکزی توسط واشنگتن مسدود گردید و تحریم‌های مالی، فشار سنگینی بر اقتصاد افغانستان وارد کرد.
در پاسخ به این فشارها، مسیر کابل به سمت تعامل با همسایگان و بهره‌برداری از منابع داخلی چرخید. پکن، مسکو، تهران و کشورهای آسیای مرکزی، قدم‌به‌قدم تعاملات اقتصادی و ترانزیتی خود را با کابل گسترش دادند.
امروز دیگر مسئله اصلی، خروج امریکا نیست؛ بلکه نحوه مواجهه با واقعیت‌های جدید است. به باور شماری از آگاهان، واشنگتن نمی‌تواند منافع ژئوپلیتیک خود را در منطقه نادیده بگیرد و کابل نیز، به تعامل با جهان نیاز دارد.
امان‌‌الله هوتکی، آگاه مسایل سیاسی گفت:«سیاست افغانستان اقتصادی‌محور بوده و به نفع تمام مردم افغانستان است. امارت اسلامی به تمام دنیا ثابت کرده که سیاستش اقتصاد محور است. من از تمام کشورهای منطقه و جهان می‌خواهم که با افغانستان تعامل کنند، چون تعامل به نفع تمام کشورها است. روس‌ها زمانی به افغانستان حمله کردند و شکست خوردند، اما هم اکنون امارت اسلامی را به رسمیت‌شناخته است و کشورهای اروپایی و غربی هم باید سیاست تعامل را در پیش بگیرند نه تقابل را؛ چون سیاست فشار شکست خورده است و نتیجه نمی‌دهد.»
سخنگوی امارت اسلامی در گفت‌وگو با خبرگزاری آفاق گفت که امارت اسلامی خواهان تعامل سیاسی، دیپلماتیک و اقتصادی با امریکا، در چارچوب حفظ استقلال و آزادی افغانستان، است.
ذبیح‌الله مجاهد سخنگوی امارت اسلامی:«ما تعامل سیاسی و دیپلوماتیک و تعامل تجارتی و اقتصادی با جهان به‌ویژه امریکا می‌خواهیم که استقلال کشور حفظ شود. افغانستان پیشنهادات خود را داده که وامیدارم که امریکا در پرتوی این پیشنهادات با افغانستان تعامل کند.»
همچنین، اخیراً شماری از مقام‌های پیشین و کنونی امریکا بر ضرورت تعامل دیپلماتیک واشنگتن با امارت اسلامی تأکید کرده‌اند. آنها هشدار داده که بی توجهی مداوم جامعه جهانی به افغانستان به‌ویژه امریکا می‌تواند عواقب ناگواری داشته باشد.
رایان کراکر، سفیر پیشین امریکا در افغانستان:«ادامه تعامل با افغانستان برای امریکا اهمیت دارد. ما دیدیم که بی‌توجهی ما به افغانستان در دهه ۱۹۹۰ چه آسیبی به امنیت ملی ما وارد کرد. امیدوارم و دعا می‌کنم که چنین چیزی دوباره تکرار نشود.»
عایشه وهاب، عضو مجلس نمایندگان امریکا«امریکا باید راه دیپلماسی را در پیش بگیرد؛ یعنی، فارغ از اینکه چه کسی در قدرت است، به دیپلماسی پایبند بمانیم و با این کشور رابطه داشته باشیم. ایالات متحده دست‌کم باید برای شراکت و عقد قرارداد در بخش‌های مختلف با افغانستان همکاری کند. افغانستان نیز به متحدان دیگری نیاز دارد و ما تاکنون واقعاً از این ظرفیت استفاده نکرده‌ایم.»
اگر ۲۰ سال گذشته با صدای تفنگ و تقابل تعریف شد، به نظر می‌رسد، پنج سال پس از خروج، نشانه‌هایی از تلاش برای جایگزین‌شدن دیپلماسی و منافع متقابل به‌جای تقابل و انزوا دیده می‌شود. آیا دو طرف از درس‌های ۲۰ سال گذشته برای ساختن یک رابطه تازه استفاده خواهند کرد؟