رفتوآمد هیئتهای ایرانی به کابل در چند روز اخیر، تنها به حضور در نمایشگاه امام ابوحنیفه محدود نبوده و مجموعهای از موضوعات تجاری، صنعتی، انرژی و ترانزیت را در بر گرفته است.
در سه روز پیاپی، سه هیئت مهم از ایران در کابل حضور یافتهاند؛ هیئت پارلمانی به ریاست محسن زنگنه، هیئت تجاری ۱۸۰ نفری به ریاست محمود سیادت و هیئت وزیر نیروی ایران به ریاست عباس علیآبادی. این رفتوآمدها در حالی صورت میگیرد که تهران و کابل در سالهای اخیر، سطح همکاریهای اقتصادی و تماسهای سیاسی خود را افزایش دادهاند.
نخست، هیئتی از مجلس شورای اسلامی ایران به ریاست محسن زنگنه، رئیس کمیسیون ویژه حمایت از تولید، روز دوشنبه ۱۳ میزان وارد کابل شد. زنگنه با نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت، دیدار کرد و دو طرف درباره برنامههای مشترک صنعتی، ایجاد یک پارک صنعتی ویژه در افغانستان، توسعه همکاری از مسیر بندر چابهار و راهاندازی پالایشگاه مواد نفتی گفتوگو کردند.
یکی از مهمترین موضوعات این دیدار، هدفگذاری برای افزایش تجارت دوجانبه تا سقف ۱۰ میلیارد دالر بود؛ هدفی که وزارت صنعت و تجارت افغانستان گفته است باید با افزایش صادرات افغانستان دنبال شود.
زنگنه در مراسم گشایش نمایشگاه امام ابوحنیفه نیز گفت حجم تجارت میان افغانستان و ایران اکنون به حدود چهار میلیارد دالر رسیده و این رقم شامل صادرات و واردات دو طرف است. او افغانستان را دارای ظرفیتهای بزرگ در بخشهای ترانزیت، معادن و نیروی انسانی دانست و گفت این کشور باید به عنوان یک فرصت سرمایهگذاری دیده شود، نه صرفاً یک بازار مصرف. زنگنه همچنین پیشبینی کرد که افغانستان در ۱۰ سال آینده بتواند به یکی از پیشروترین اقتصادهای منطقه تبدیل شود.
یک روز بعد، هیئت تجاری حدود ۱۸۰ نفری ایران به ریاست محمود سیادت، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان، وارد کابل شد. این هیئت شامل تاجران، سرمایهگذاران و فعالان اقتصادی است و هدف اصلی آن، حضور در نمایشگاه امام ابوحنیفه و گفتوگو با تاجران و فعالان اقتصادی افغانستان درباره افزایش دادوستد، سرمایهگذاری مشترک و گسترش همکاریهای اقتصادی عنوان شده است. این هیئت از سوی کمالالدین توحید، رئیس اتاق مشترک افغانستان و ایران، مورد استقبال قرار گرفت.
ایران در پنجمین نمایشگاه ملی و بینالمللی امام ابوحنیفه نیز حضور گسترده دارد. بر اساس اطلاعات منتشرشده، ۴۹ شرکت ایرانی در این نمایشگاه حضور دارند و ایران برای حدود یکهزار و ۳۵۰ متر مربع فضای نمایشگاهی قرارداد بسته است. در مجموع، صدها شرکت داخلی و خارجی در این نمایشگاه هفتروزه که از ۱۵ تا ۲۱ میزان برگزار میشود، محصولات و خدمات خود را عرضه میکنند.
در سومین سطح، عباس علیآبادی، وزیر نیروی ایران، روز چهارشنبه ۱۵ میزان در رأس یک هیئت وارد کابل شد. او با محمد یونس آخندزاده، وزیر آب و انرژی افغانستان، دیدار کرد و دو طرف درباره گسترش همکاریها در بخش آب و انرژی، استفاده از تجربههای فنی دو کشور و فرصتهای سرمایهگذاری در تولید، انتقال و توزیع انرژی گفتوگو کردند.
در این دیدار، علیآبادی همچنین از وزیر آب و انرژی افغانستان بهگونه رسمی دعوت کرد تا به ایران سفر کند و از بخش آب و انرژی این کشور بازدید کند.
پیش از این سفر نیز در اواخر سنبله، احمدجان بلال، رئیس عمومی شرکتهای امارتی، در تهران با علیآبادی دیدار کرده بود. در آن نشست، ایران برای تأمین حداکثر دو هزار میگاوات برق مورد نیاز افغانستان اعلام آمادگی کرد و از همکاری برای آموزش کادرهای فنی و ارتقای ظرفیتهای تخصصی افغانستان نیز خبر داد. تأمین آب آشامیدنی و ایجاد تأسیسات تصفیه فاضلاب از دیگر موضوعات این دیدار بود.
در کنار این موارد، همزمان رایزنیهای دیگری میان کابل و تهران نیز در جریان است. حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت خارجه ایران، و محمد نعیم، معیون مالی و اداری وزارت خارجه افغانستان، درباره توسعه همکاریهای اقتصادی و زیرساختهای ارتباطی، از جمله احداث خط آهن هرات–مزارشریف، گفتوگو کردهاند؛ پروژهای که در صورت اجرایی شدن میتواند ارتباط ریلی غرب و شمال افغانستان را تقویت کند.
این تحولات در بخش اقتصادی، همزمان با افزایش تماسهای سیاسی میان کابل و تهران صورت میگیرد. در جنوری ۲۰۲۵، عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، به کابل سفر کرد و با امیرخان متقی و دیگر مقامهای ارشد افغانستان درباره روابط دوجانبه، همکاریهای اقتصادی، مهاجرین، مرزها و آب گفتوگو کرد. در ماه می همان سال نیز متقی در تهران با عراقچی دیدار کرد و دو طرف از حرکت روابط به سوی مرحله جدید سخن گفتند. در جنوری ۲۰۲۶ نیز وزیران خارجه دو کشور در تماس تیلیفونی، افزایش همکاریهای تجاری و رفتوآمدهای اخیر را مثبت ارزیابی کردند.
مجموع این تحولات نشان میدهد که روابط کابل و تهران، بهویژه در حوزه تجارت، سرمایهگذاری، انرژی و ترانزیت، وارد مرحلهای فعالتر شده است. این روند با سیاست اعلامشده امارت اسلامی برای گسترش تعاملات سیاسی و اقتصادی با کشورهای همسایه و منطقه بر مبنای رویکرد متوازن و اقتصادمحور نیز همزمان است. حضور همزمان هیئتهای سیاسی، تجاری و تخصصی ایران در کابل را میتوان نشانهای از تلاش دو طرف برای تبدیل روابط همسایگی به همکاریهای عملیتر اقتصادی دانست.
