کابل؛ خبرگزاری آفاق: تغییر نسلها در ساختار اداری پاکستان، اکنون به موضوعی فراتر از تفاوت دیدگاه میان کارمندان قدیمی و تازهوارد تبدیل شده است. رؤف کلاسرا، روزنامهنگار و نویسنده پاکستانی، در مقالهای در روزنامه «دنیا» به بررسی آنچه او زوال تدریجی بوروکراسی پاکستان میخواند، پرداخته و با نقل تجربههای شماری از مقامهای ارشد اداری، از تغییر نگرش نسل جدید کارمندان دولت نسبت به مسوولیت، فساد و آینده شغلی سخن گفته است.
کلاسرا در مقالهای با عنوان «شکاف نسلی در میان بوروکراتها چه زمانی به وجود آمد؟» که روز یکشنبه، ۲۲ نومبر ۲۰۲۶، در روزنامه دنیا منتشر شده، استدلال میکند که فاصله میان نسل قدیم و جدید تنها به تفاوت سن و شیوه تفکر محدود نیست؛ بلکه ناتوانی نسل قدیمی در سازگاری با تحولات جدید و تمایل نداشتن به یادگیری فناوری و دانش تازه نیز در شکلگیری این فاصله نقش دارد.
او با اشاره به تجربه ۲۸ ساله خود در پوشش فعالیتهای سیاسی و اداری پاکستان مینویسد که در این مدت، نسلهای مختلفی از سیاستمداران و کارمندان ارشد دولت را در نشستهای پارلمانی و کمیتههای دولتی از نزدیک دیده است. به باور او، در سالهای گذشته تغییرات تدریجی در ساختار بوروکراسی پاکستان قابل مشاهده بوده و اکنون نشانههای این تغییرات آشکارتر شده است.
ادعای فساد ۹۸ درصدی در میان کارمندان دولت
یکی از بخشهای برجسته مقاله، روایت دیدار نویسنده با یک مقام ارشد اداری پاکستان است؛ فردی که به گفته کلاسرا، در جریان مأموریتهای خود در بخشهای مختلف اداری و در هر چهار ایالت پاکستان در سمتهای مهمی کار کرده است.
این مقام ارشد از وضعیت کارمندان جوان ابراز نگرانی کرده و گفته است که در گذشته، کارمندان تازهاستخدامشده، بهویژه معاونان ولسوالی یا «اسستنت کمیشنرها» در آغاز فعالیت اداری خود به مسوولیتهای شغلی و نظارت مقامهای بالاتر اهمیت زیادی میدادند و کمتر تصور میشد که از همان ابتدای کار به فساد مالی روی بیاورند.
اما او مدعی شده است که اکنون وضعیت تغییر کرده و به باورش، حدود ۹۸ درصد کارمندان دولتی، از سطح «اسستنت کمیشنر» تا مقامهای بالاتر، به فساد آلوده شدهاند و تنها حدود دو درصد همچنان به اصول کاری و صداقت اداری پایبند ماندهاند.
این مقام گفته است که این ارزیابی را بر اساس تجربه شخصی و مشاهدات خود در بیش از دو دهه فعالیت اداری مطرح میکند. او بهویژه از فساد در میان کارمندان جوانی ابراز نگرانی کرده که بهتازگی وارد ساختار دولت میشوند و به گفته او، از همان آغاز فعالیت، کسب درآمد از راههای غیرقانونی را در اولویت قرار میدهند.
کلاسرا تأکید میکند که بخش نگرانکننده این روایت، تنها ادعای فساد در میان مقامهای ارشد نیست؛ بلکه ورود این نگرش به سطوح ابتدایی بوروکراسی و آغاز فعالیت شغلی کارمندان جوان است؛ موضوعی که میتواند بر فرهنگ اداری و نحوه انجام مسوولیتهای دولتی در آینده تأثیر بگذارد.
تابعیت خارجی و انتقال سرمایه؛ نگرانی دیگر درباره بوروکراسی پاکستان
نویسنده برای بررسی بیشتر این ادعاها، به سخنان مشتاق سکھیرا، رئیس اداره مبارزه با پولشویی پاکستان و بازرس کل پیشین پولیس ایالت پنجاب، در نشست یک کمیته کابینه به ریاست رانا محمودالحسن، سناتور پاکستانی، اشاره میکند.
به روایت کلاسرا، سکھیرا در این نشست گفته است که هزاران کارمند بوروکراسی پاکستان تابعیت کشورهای خارجی را دریافت کردهاند و برخی از آنان سرمایههای خود را از پاکستان به خارج انتقال میدهند. او همچنین مدعی شده است که شماری از مقامها از طریق طرحهای سرمایهگذاری در برخی کشورها به دنبال دریافت تابعیت هستند.
در همین نشست، به گفته نویسنده مقاله، موضوع از دست رفتن حدود ۲۵ میلیارد روپیه سرمایهگذاریشده از سوی شماری از مقامهای پاکستانی در پرتگال نیز مطرح شده است. در این پرونده، از فردی به نام «ورک» یاد شده که نقش واسطه را در انتقال سرمایه این افراد بر عهده داشته، اما در نهایت طرف مقابل با انجام تقلب از محل خارج شده است.
این موضوع، پرسشهایی را درباره نحوه انتقال سرمایه، نظارت بر داراییهای مقامهای دولتی و احتمال استفاده از شبکههای واسطه برای انتقال پول به خارج مطرح میکند.
تغییر جایگاه اجتماعی افراد متهم به فساد
بخش دیگری از مقاله به تغییر نگرش جامعه پاکستان نسبت به فساد و افراد متهم به آن اختصاص دارد.
کلاسرا به نقل از دبیر کابینه پاکستان مینویسد که در گذشته، افراد فاسد در جامعه با بیاعتمادی و فاصله اجتماعی روبهرو میشدند؛ اما به گفته این مقام، اکنون برخورد بخشی از جامعه با چنین افرادی تغییر کرده است.
دبیر کابینه در اظهاراتی که در نشست یادشده مطرح شده، گفته است که در شرایط کنونی، برخورداری از ثروت و امکانات مالی در برخی محافل اجتماعی میتواند جایگاه افراد را تعیین کند؛ حتی اگر درباره منشأ داراییهای آنان پرسشهایی وجود داشته باشد. به روایت کلاسرا، افراد ثروتمند متهم به فساد، گاهی در محافل اجتماعی و برنامههای خصوصی با احترام و جایگاه ویژه پذیرفته میشوند.
این بخش از مقاله به یک مسئله اجتماعی گستردهتر اشاره دارد: زمانی که ثروت، مستقل از چگونگی بهدستآمدن آن، به معیار اعتبار اجتماعی تبدیل شود، فشارهای اجتماعی علیه فساد نیز ممکن است کاهش یابد. در چنین شرایطی، مبارزه با فساد تنها به نظارت اداری و اقدامات قانونی محدود نمیماند، بلکه به ارزشهای اجتماعی و میزان حساسیت جامعه نسبت به منشأ داراییها نیز ارتباط پیدا میکند.
در نهایت، پرسش اصلی که این مقاله مطرح میکند، تنها این نیست که چرا نسل جدید کارمندان دولتی با نسل پیشین تفاوت دارد؛ بلکه این است که چه عواملی باعث شده است نگرانی درباره فساد، مسوولیتپذیری و تعهد به خدمات عمومی در ساختار اداری پاکستان برجسته شود. از این منظر، شکاف نسلی در بوروکراسی، موضوعی است که نویسنده آن را با تغییر فرهنگ اداری و اجتماعی این کشور مرتبط میداند.
