پایان ۴۸ سال تقابل؛ تهران و واشنگتن به توافق رسیدند

ایران و امریکا پس از ۴۸ سال تنش و تقابل سیاسی- نظامی، سرانجام تفاهم‌نامۀ را به امضای رساندند که بر اساس آن، عملیات نظامی در تمامی جبهه‌ها از جمله لبنان به‌گونه فوری متوقف و طرفین متعهد شده‌اند که از هرگونه حمله، تهدید یا استفاده از زور خودداری کنند.
این تفاهم‌نامه ۱۴ بندی که از سوی رهبران دو کشور به‌صورت غیر حضوری امضا شد، نقطه عطف در تاریخ روابط دو کشور به شمار می‌رود.
شماری از آگاهان می‌گویند که این تفاهم‌نامه یک عقب‌نشینی یا حتی شکست راهبردی برای امریکا تلقی می‌شود.
دونالد ترمپ، رئیس‌جمهور امریکا هنگام امضای این سند هشدار داده که در صورت نقض تعهدات از سوی تهران، حملات نظامی امریکا از سر گرفته خواهد شد.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا:«اگر ایران توافق را نقض کند، آن‌ها را به شدت بمباران خواهیم کرد، اما امیدوارم به تعهدات خود پایبند بمانند. امیدوارم که مذاکرات برای دستیابی به یک توافق دائمی طی ۶۰ روز آینده، به برقراری صلح در خاورمیانه و کاهش قیمت نفت منجر شود.»
در همین حال، رهبران کشورهای گروه هفت از این توافق استقبال کرده و آن را گامی مهم در جهت کاهش تنش‌های منطقه‌ای دانسته‌اند.
تهران که خود را برنده جنگ با امریکا می‌داند، از این توافق خوشبین‌ به نظر می‌رسد. محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران که رهبری هئیت مذاکره‌کننده تهران را بر عهده دارد، روایت جدیدی از تفاهم‌نامه تهران و واشنگتن ارائه می‌کند.
قالیباف امضای این تفاهم‌نامه را موفقیت بسیار بزرگتر از مقابله نظامی با ایالات متحده دانست و تأکید می‌کند که دیپلماسی و مذاکره در کنار قدرت میدانی، بخشی از راهبرد جمهوری اسلامی است. وی گفت که ایران ضمن حفظ آمادگی دفاعی، از مسیر مذاکره برای تأمین منافع ملی استفاده کرده و دستاوردهای مهمی را از این طریق به دست آورده است.
محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران:«هر آنچه را که با اقدام نظامی می‌خواستیم به دست بیاوریم، چندین برابر آن را از طریق مذاکره گرفتیم؛ اصلاً قابل قیاس نبود. هر جنگی ممکن است پیروزی‌هایی داشته باشد، اما اگر این پیروزی‌ها در نهایت به یک سند حقوقی و سیاسی منجر نشود و ثبت نگردد، هیچ منفعتی نخواهد داشت؛ نه در تاریخ و نه در تثبیت دستاوردهای میدانی.»
امضای این سند، با موج از مخالفت‌ها مواجه شده. شماری از کشورها آن را برای صلح منطقه مهم خواندند، اما برخی از مقام‌های پیشین امریکایی این سند را شکست راهبردی برای واشنگتن دانستند.
نیکی هیلی، سفیر پیشین امریکا در سازمان ملل:«این یک اشتباه بزرگ است که برای بازسازی تهدیدی که تازه نابود کرده‌ایم پول پرداخت کنیم. حمله به تاسیسات هسته‌ای و موشکی حکومت ایران اقدام درستی بود. این حکومت شعار مرگ بر امریکا سر می‌دهد، نیروهای ما را می‌کشد و تلاش کرده است امریکایی‌ها را در خاک آمریکا ترور کند. اکنون قرار است میلیاردها دالر آزاد شود و تحریم‌ها برداشته شوند، با این وعده که پول بیشتری هم در راه باشد.»
بازگشایی مسیرهای کشتیرانی از جمله تنگه هرمز، پایان دادن محاصره دریایی از سوی امریکا در بازه زمانی ۳۰ روزه، خروج نیروهایی امریکایی از مناطق نزدیک به ایران، بازسازی و توسعه اقتصاد ایران و لغو تدریجی تمامی تحریم‌ها از مفاد مهم این توافق گفته شده است.
با امضای این تفاهم‌نامه، تهران و واشنگتن وارد مرحله تازه‌ای از روابط پرتنش خود شده‌اند؛ مرحله‌ای که می‌تواند مسیر کاهش درگیری‌ها یا آغاز مذاکرات گسترده‌تر را رقم بزند.
با این حال، اختلاف‌ها و بی‌اعتمادی‌های عمیق میان دو طرف همچنان پابرجاست و دوام این توافق به اجرای تعهدات دو کشور بستگی دارد.