با گذشت بیش از ۱۲ ساعت از انتشار رسمی مفاد یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا، هنوز هیچ واکنش رسمی از سوی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، منتشر نشده است؛ سکوتی که در فضای سیاسی و رسانهای اسرائیل با گمانهزنیهای گسترده همراه شده است.
این در حالی است که نتانیاهو در ماههای گذشته بارها بر ضرورت ادامه فشار حداکثری و حفظ گزینه نظامی علیه ایران تأکید کرده و از هدف «پیروزی کامل» سخن گفته بود. با این حال، انتشار جزئیات توافق اخیر که بر پایان درگیریها، کاهش تنشهای منطقهای و ایجاد سازوکارهای جدید برای مدیریت بحران تأکید دارد، تاکنون با واکنش مستقیم او مواجه نشده است.
ناظران سیاسی معتقدند سکوت نخستوزیر اسرائیل در شرایط کنونی، بیش از آنکه یک تصمیم تاکتیکی رسانهای باشد، بازتابدهنده پیچیدگیهای سیاسی و امنیتی ناشی از توافق جدید است.
در ساعتهای گذشته، شماری از چهرههای سیاسی و رسانههای منتقد دولت اسرائیل، نتانیاهو را به دلیل آنچه «شکست راهبردی» در قبال ایران میخوانند، مورد انتقاد قرار دادهاند. منتقدان بر این باورند که تلآویو نتوانسته است اهداف اعلامشده خود را در قبال برنامه هستهای ایران و محدودسازی نفوذ منطقهای تهران محقق کند.
اهمیت این سکوت زمانی بیشتر آشکار میشود که سابقه واکنشهای سریع نتانیاهو به تحولات مرتبط با ایران مورد توجه قرار گیرد. او در سالهای گذشته هرگونه اقدام دولت دونالد ترامپ را که میتوانست بهعنوان دستاوردی علیه ایران تعبیر شود، ظرف چند دقیقه مورد استقبال قرار میداد و آن را نتیجه هماهنگی نزدیک میان واشنگتن و تلآویو معرفی میکرد.
اکنون اما به نظر میرسد انتشار مفاد تفاهم جدید، این معادله را با چالش مواجه کرده است. بر اساس گزارش برخی رسانههای اسرائیلی، حزب لیکود قصد داشت در آستانه انتخابات آینده، روابط نزدیک و ویژه میان نتانیاهو و ترامپ را به یکی از محورهای اصلی تبلیغات انتخاباتی خود تبدیل کند، اما تحولات اخیر باعث شده این راهبرد مورد بازنگری قرار گیرد.
همزمان، برخی منابع رسانهای از افزایش اختلافنظرها میان تلآویو و واشنگتن خبر میدهند. پایگاه «کلش ریپورت» در گزارشی مدعی شده است که دونالد ترامپ از اصرار مداوم نتانیاهو بر ادامه گزینه نظامی علیه ایران و گسترش دامنه درگیریها خسته شده و ترجیح میدهد مسیر دیپلماسی را دنبال کند.
یکی از مهمترین محورهای نگرانی دولت اسرائیل، گنجانده شدن پرونده لبنان در چارچوب تفاهم ایران و آمریکا عنوان شده است. بر اساس گزارشها، توافق بر سر کاهش تنش در لبنان و ایجاد سازوکارهایی برای جلوگیری از گسترش درگیریها، از جمله بندهایی است که با مخالفت جدی تلآویو روبهرو شده است.
کارشناسان معتقدند هرگونه توافقی که به کاهش تنش در جبهه لبنان منجر شود، میتواند آزادی عمل نظامی اسرائیل در این کشور را محدود کرده و موازنه امنیتی مورد نظر تلآویو را تحت تأثیر قرار دهد.
در چنین شرایطی، سکوت نتانیاهو بیش از آنکه نشانه بیتفاوتی باشد، بیانگر دشواری موقعیتی است که او در آن قرار گرفته است؛ موقعیتی که در آن، نخستوزیر اسرائیل باید میان حفظ روابط راهبردی با واشنگتن، مدیریت فشارهای داخلی و پاسخ به انتقادهای فزاینده درباره نتایج سیاستهای خود در قبال ایران، تعادل برقرار کند.