سخنان تازه مولانا فضلالرحمان، رهبر جمعیت علمای اسلام پاکستان، در اسلامآباد تنها انتقاد از عملکرد دولت نبود؛ بلکه تلاشی برای ترسیم تصویری گسترده از وضعیت سیاسی، امنیتی و اقتصادی پاکستان بود. او در کنار رهبران دیگر احزاب مخالف، از شکلگیری یک اپوزیسیون مشترک در پارلمان خبر داد و گفت مخالفان قصد دارند با هماهنگی بیشتر، روایت و دیدگاه خود را درباره مشکلات کشور به افکار عمومی ارائه کنند.
مهمترین بخش سخنان فضلالرحمان به وضعیت امنیتی پاکستان اختصاص داشت. او با اشاره به شرایط خیبرپختونخوا و بلوچستان، عملکرد حکومت در مبارزه با ناامنی را ناکافی دانست و گفت طی دو دهه گذشته عملیاتهای متعددی برای مقابله با گروههای مسلح انجام شده، اما از نگاه او نتیجه مورد انتظار به دست نیامده است.
این انتقاد در شرایطی مطرح میشود که پاکستان در سال ۲۰۲۶ با موج قابل توجهی از خشونتهای مسلحانه روبهرو بوده است. مرکز سوفان در گزارشی در ۱۴ آگست، ۲۰۲۶ را یکی از مرگبارترین سالهای پاکستان از سال ۲۰۱۳ به این سو در زمینه تلفات توصیف کرده و گفته بود که تنها در ماه جولای بیش از ۶۰۰ نفر کشته شدهاند. این حملات عمدتاً به تحریک طالبان پاکستان و ارتش آزادیبخش بلوچستان نسبت داده شدهاند.
فضلالرحمان از همین زاویه، بحران امنیتی را جدا از بحران اقتصادی نمیداند. به گفته او، ناامنی فعالیتهای اقتصادی و تجاری را در بخشهای مختلف کشور تحت تأثیر قرار داده و بهویژه تاجران مناطق قبایلی با مشکلات جدی روبهرو هستند. او بسته بودن مرزهای پاکستان با افغانستان و هند را نیز عاملی برای محدود شدن تجارت دانست.
بخش دیگری از سخنان او به روابط خارجی پاکستان مربوط میشد. فضلالرحمان با انتقاد از سیاست خارجی حکومت، مدعی شد که پاکستان در نتیجه برخی سیاستهای اشتباه، در منطقه منزویتر و آسیبپذیرتر شده است. او از روابط با چین، افغانستان، هند و ایران به عنوان نمونههایی از چالشهای موجود نام برد و حتی ادعا کرد که اسلامآباد اعتماد چین را آسیب زده است.
فضلالرحمان همچنین با طرح موضوع کشمیر، هشدار داد که بیتوجهی به مطالبات مردم و نبود گفتوگو میتواند زمینه را برای حضور بیشتر عناصر تندرو فراهم کند. او در این بخش، رویکرد گفتوگو را راهی برای جلوگیری از تشدید تنشها دانست.
اما شاید سیاسیترین بخش سخنان او، اعلام توافق احزاب مخالف برای ایجاد یک جبهه هماهنگ اپوزیسیون در پارلمان باشد. این اقدام نشان میدهد که بخشی از مخالفان دولت تلاش دارند از انتقادهای پراکنده عبور کرده و مواضع مشترکی درباره امنیت، اقتصاد، سیاست خارجی و حکمرانی شکل دهند.
فضلالرحمان در عین حال، دعوت نخستوزیر برای گفتوگو را نیز به چالش کشید و با استفاده از تعبیری تند گفت که برای گفتوگو «دو دست» لازم است و به باور او، شرایط فعلی چنین زمینهای را فراهم نکرده است.
سخنان رهبر جمعیت علمای اسلام را میتوان نشانهای از افزایش فشار سیاسی بر دولت شهباز شریف دانست؛ فشاری که بر سه محور اصلی استوار است: افزایش ناامنی در بخشهایی از کشور، دشواریهای اقتصادی و انتقاد از سیاست خارجی و مدیریت روابط منطقهای.