گزارش اخیر فاکسنیوز درباره توافق همکاری نظامی میان روسیه و افغانستان، بیش از آنکه یک گزارش خبری بیطرفانه باشد، بازتابدهنده نگاه سنتی بخشی از رسانههای آمریکایی به افغانستان است؛ نگاهی که همچنان این کشور را از دریچه رویدادهای بیست سال پیش مینگرد و تحولات سیاسی و ژئوپلیتیکی سالهای اخیر را نادیده میگیرد.
در این گزارش، به جای بررسی ابعاد راهبردی همکاری میان کابل و مسکو، تمرکز اصلی بر گذشته طالبان، ارتباط ملا محمد عمر با اسامه بنلادن و حملات یازدهم سپتامبر قرار گرفته است. در حالی که موضوع اصلی خبر، یک توافق امنیتی میان دو طرف در سال ۲۰۲۶ است، نویسنده تلاش میکند با بازگشت مکرر به وقایع بیش از دو دهه قبل، ذهن مخاطب را به سمت تهدید و نگرانی سوق دهد. این شیوه روایت نشان میدهد که بخشی از رسانههای غربی هنوز افغانستان را نه به عنوان یک بازیگر سیاسی مستقل، بلکه به عنوان امتداد جنگهای گذشته آمریکا تعریف میکنند.
واقعیت این است که افغانستان امروز با چالشهای امنیتی، اقتصادی و منطقهای متفاوتی روبهرو است. گسترش تهدید گروههای افراطی رقیب، ضرورت تأمین امنیت مرزها، نیاز به بازسازی توانمندیهای دفاعی و توسعه روابط منطقهای، کابل را به سمت همکاری با قدرتهای مختلف سوق داده است. همانگونه که بسیاری از دولتهای جهان برای تأمین منافع ملی خود روابط امنیتی و نظامی برقرار میکنند، افغانستان نیز حق دارد برای حفظ ثبات داخلی و مقابله با تهدیدات موجود، شرکای منطقهای خود را انتخاب کند.
نکته مهم دیگر آن است که فاکسنیوز از اشاره به مسئولیت آمریکا در وضعیت کنونی افغانستان پرهیز میکند. ایالات متحده پس از دو دهه حضور نظامی، با هزینهای بالغ بر تریلیونها دالر، افغانستان را ترک کرد؛ اما در گزارشهای مشابه کمتر به پیامدهای این حضور طولانی، خسارتهای جنگ، یا مسدود ماندن داراییهای افغانستان پرداخته میشود. در عوض، هرگونه تلاش کابل برای برقراری روابط خارجی جدید، به عنوان نشانهای از نفوذ رقبا و شکست غرب معرفی میشود.
از منظر ژئوپلیتیکی نیز همکاری روسیه و افغانستان صرفاً یک موضوع دوجانبه نیست، بلکه بخشی از روند گستردهتری است که در آن کشورهای منطقه تلاش میکنند مسائل امنیتی خود را بدون وابستگی کامل به غرب مدیریت کنند. روسیه، چین، کشورهای آسیای مرکزی، ایران و حتی برخی کشورهای عربی در سالهای اخیر رویکرد تعامل با کابل را در پیش گرفتهاند؛ زیرا معتقدند ثبات افغانستان از مسیر انزوا حاصل نمیشود.
در نهایت، بزرگترین ضعف گزارش فاکسنیوز آن است که افغانستان را همچنان در قاب سال ۲۰۰۱ نگه داشته است. این در حالی است که واقعیتهای سیاسی منطقه تغییر کرده و بسیاری از بازیگران بینالمللی، فارغ از اختلافات و انتقادها، ناگزیر به پذیرش این واقعیت شدهاند که افغانستان امروز بخشی از معادلات امنیتی و اقتصادی منطقه است. ادامه نگاه ایدئولوژیک و امنیتی به افغانستان، بیش از آنکه به فهم تحولات جدید کمک کند، بازتابدهنده ناتوانی برخی محافل غربی در پذیرش نظم جدید منطقهای پس از خروج آمریکا است.