کابل؛ خبرگزاری آفاق: مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده امریکا دوشنبه هفته گذشته به هدف آنچه تقویت روابط تجاری و دیپلماتیک با آسیای مرکزی گفته شده است به ازبیکستان رفت و با همتایان خود از کشورهای قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبیکستان دیدار کرد.
وزیر خارجه امریکا در تشریح سفر خود در حساب ایکس نوشت که برای شرکت در نشست وزرای گروه ۵+۱ و سرپرستی یک هیئت بی‌نظیر از بیش از ۲۰۰ مدیر و فعال اقتصادی، در ازبیکستان حضور دارد؛ این چارچوب دیپلوماتیک به تقویت همگرایی منطقه‌ای، ابتکارات تحول‌آفرین در دیپلماسی تجاری، و ساختن آینده‌ای باثبات‌تر و شکوفاتر برای ایالات متحده و شرکای ما در آسیای مرکزی کمک می‌کند.
وزیر خارجه امریکا در این دیدارها گفته است که آسیای مرکزی طی ۲۰ سال گذشته آن‌طور که شایسته بوده مورد توجه سیاست‌گذاران ما قرار نگرفته است، اما این روند در حال تغییر است و به همین دلیل است که ما اکنون اینجا هستیم. این اظهارات در عمل تأییدی است بر اینکه آسیای مرکزی در دو دههٔ گذشته از سیاست‌های مخرب خارجی واشنگتن دور بوده و همین عدم مداخله، ثبات نسبی سیاسی، امنیتی، اقتصادی و اجتماعی را در کشورهای این منطقه تأمین کرده است. اکنون اما امریکا با رویکردی که ظاهر همکاری اقتصادی دارد و در عمل می‌تواند ثبات منطقه را تحت تأثیر قرار دهد، بار دیگر به آسیای مرکزی روی آورده است.
برای ارزیابی پیامدهای این بازگشت، تجربهٔ حضور امریکا در سایر مناطق جهان راهنمای روشنی است؛ این تجربه نشان می‌دهد که واشنگتن در هر منطقه‌ای که با بهانهٔ تأمین ثبات سیاسی و اقتصادی و مبارزه با موضوعاتی چون دفاع از حقوق بشر، مبارزه با مواد مخدر و تروریسم وارد شده، در نهایت به تقویت همان معضلات انجامیده است.
- خاورمیانه: امریکا طی بیش از چهار دهه با ایجاد پایگاه‌های نظامی، این منطقه را با ادعای تأمین امنیت و ثبات و مبارزه با مواد مخدر و تروریسم اشغال کرد، اما امروز خاورمیانه از بی‌ثبات‌ترین مناطق جهان محسوب می‌شود و در بحران‌های عمیق و لاینحل سیاسی، امنیتی و اقتصادی به سر می‌برد.
- سیاست امنیتی فروخته‌شده به کشورهای عربی: سیاست‌گذاران امریکا طی چهار دهه با عناوینی چون ایران‌هراسی، اکثر کشورهای عربی را با ایجاد صدها پایگاه نظامی اشغال و سرمایه‌های طبیعی آن‌ها را بدون حساب و کتاب به غارت بردند و در مقابل، «سپر دفاعی» و تأمین ثبات و امنیت را به آن‌ها فروختند، اما در برابر جنگ‌های اخیر معلوم شد که این سپر دفاعی کارایی لازم را نداشته و اکنون خود نیز نمی‌توانند از این وضعیت ایجادشده خارج شوند. این نمونه نشان می‌دهد که امریکا حتی در قبال متحدان خود نیز ثبات پایدار ایجاد نمی‌کند، بلکه وابستگی و آسیب‌پذیری را جایگزین آن می‌سازد.
- افغانستان: امریکا در ۲۰ سال اشغال نظامی این کشور با عنوان‌های جعلی مبارزه با مواد مخدر و تروریسم، آن را به بزرگترین تولیدکنندهٔ مواد مخدر در سطح جهان تبدیل نموده بود، اما پس از اخراج امریکا از افغانستان، این کشور امروز عاری از مواد مخدر مطرح شده است.
این سه نمونه یک نتیجهٔ مشترک دارند؛ حضور امریکا نه‌تنها ثبات ایجاد نکرده، بلکه در هر مورد به بی‌ثباتی، وابستگی و تشدید معضلات انجامیده است. بر این اساس، طی سالیان گذشته و در نبود سیاست‌های مداخله‌جویانهٔ امریکا، آسیای مرکزی از کشورهای امن جهان محسوب می‌شد، اما با گسترش حضور واشنگتن در این منطقه به احتمال بسیار زیاد از این پس شاهد تحولات نامطلوب مشابه آنچه در منطقه رخ داده، خواهیم بود.
حضور امریکا در آسیای میانه به‌طور قطعی تأمین‌کنندهٔ صلح و ثبات نیست، زیرا سیاست خارجی امریکا در عمل بر اساس منافع خود و نه تقویت ثبات سیاسی و اقتصادی کشورهای میزبان شکل می‌گیرد. مقامات آسیای مرکزی باید این واقعیت را در نظر بگیرند که حفظ ثبات و امنیت منطقه، در گرو دوری از سیاست‌های مداخله‌جویانهٔ واشنگتن است.