خبرگزاری آفاق در گفتوگویی ویژه با منوچهر متکی، وزیر پیشین امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، به بررسی تحولات اخیر منطقه، جنگ ایران و آمریکا، روند مذاکرات صلح، آینده روابط تهران و کابل و جایگاه افغانستان در نظم جدید منطقهای پرداخت. متکی در این گفتوگو با اشاره به تحولات امنیتی اخیر، تأکید کرد که منطقه وارد مرحله تازهای شده و همکاری میان کشورهای همسایه را جایگزین حضور قدرتهای خارجی دانست.
متکی در آغاز این گفتوگو با اشاره به رویارویی اخیر میان ایران و آمریکا، اظهار داشت که واشنگتن پس از دههها تقابل با جمهوری اسلامی ایران، مسیر نظامی را انتخاب کرده است. او مدعی شد که اهداف اعلامشده آمریکا و اسرائیل از این اقدام، تغییر ساختار سیاسی ایران و تضعیف حاکمیت این کشور بوده، اما به گفته وی این اهداف تحقق نیافته است.
وزیر پیشین امور خارجه ایران با اشاره به آغاز مذاکرات پس از درگیریها، گفت که از نگاه تهران، مذاکرات باید بر اساس یک چارچوب مشخص و تعهدات متقابل پیش برود. او همچنین درباره یادداشت تفاهم ۱۴ بندی مطرحشده در مذاکرات اظهار داشت که این سند شامل موضوعاتی مانند لغو تحریمها، آزادسازی داراییهای ایران، مسائل مرتبط با حضور نظامی آمریکا در منطقه و موضوع تنگه هرمز است.
متکی در بخش دیگری از این گفتوگو درباره رویکرد دونالد ترامپ در قبال تعهدات احتمالی آمریکا، نسبت به پایبندی واشنگتن ابراز تردید کرد و گفت که ایران باید با احتیاط و آمادگی کامل تحولات را دنبال کند. او تأکید کرد که تهران همزمان در عرصه نظامی و دیپلماسی، روند تحولات را مدیریت خواهد کرد.
وی همچنین درباره پیامدهای منطقهای درگیری اخیر، معتقد بود که این تحولات باعث تغییر نگاه جهانیان به توانمندیهای ایران شده است. متکی با اشاره به حملات موشکی ایران به پایگاه عینالاسد پس از ترور قاسم سلیمانی، گفت که این اقدامات نشان داد ایران توان پاسخگویی به فشارهای نظامی را دارد.
در ادامه گفتوگو، وزیر پیشین امور خارجه ایران به آینده نظم امنیتی خاورمیانه پرداخت و اظهار داشت که منطقه به سمت شکلگیری ترتیبات جدیدی حرکت میکند که در آن کشورهای منطقه نقش بیشتری خواهند داشت. او بر ضرورت کاهش وابستگی امنیتی کشورهای منطقه به قدرتهای خارجی تأکید کرد.
افغانستان؛ از میدان رقابت قدرتها تا فرصت همکاری منطقهای
بخش مهمی از گفتوگوی آفاق با منوچهر متکی به موضوع افغانستان اختصاص داشت. وی با اشاره به سابقه طولانی ارتباط خود با افغانستان، این کشور را دارای جایگاه مهم ژئوپلیتیکی در منطقه توصیف کرد و گفت افغانستان به دلیل قرار گرفتن میان آسیای مرکزی، جنوب آسیا و غرب آسیا، میتواند نقش مهمی در توسعه همکاریهای منطقهای ایفا کند.
متکی با اشاره به حضور ۲۰ ساله آمریکا در افغانستان، اظهار داشت که اهداف اعلامشده واشنگتن در زمینه مبارزه با تروریسم و مواد مخدر به نتیجه نرسید. او مدعی شد که پس از حضور آمریکا، تهدیدهای امنیتی در منطقه گسترش یافت و تولید مواد مخدر نیز افزایش پیدا کرد.
وی در ادامه افغانستان را کشوری با ظرفیتهای مهم انسانی و جغرافیایی دانست و گفت اگر این کشور بتواند موانع داخلی و مشکلات حکمرانی را مدیریت کند، میتواند به الگویی برای توسعه تبدیل شود. او همچنین بر اهمیت روابط دوستانه افغانستان با همسایگان تأکید کرد و گفت ثبات داخلی افغانستان میتواند زمینهساز همکاریهای گستردهتر منطقهای باشد.
نگاه تهران به روابط با کابل
متکی در پاسخ به پرسشی درباره روابط جمهوری اسلامی ایران با حکومت افغانستان، گفت تهران تحولات افغانستان را بهعنوان واقعیتی در همسایگی خود دنبال کرده و بر عدم دخالت در امور داخلی کشورها تأکید دارد. وی اظهار داشت که ایران تلاش کرده است روابط خود با افغانستان را بر اساس حسن همجواری و همکاری میان دو کشور مسلمان تنظیم کند.
او همچنین توصیه کرد که افغانستان برای افزایش مقبولیت داخلی و خارجی، مسیر حکمرانی فراگیر را دنبال کند و همه اقوام، مذاهب و گروههای اجتماعی در ساختار سیاسی نقش داشته باشند. به گفته متکی، چنین رویکردی میتواند زمینه همکاریهای عمیقتر میان ایران و افغانستان را فراهم کند.
جنگ و دیپلماسی؛ مسیر آینده منطقه
در بخش پایانی این گفتوگو، متکی درباره مذاکرات جاری و امکان دستیابی به صلح پایدار در منطقه گفت که جنگ نمیتواند راهحل مشکلات منطقه باشد و اختلافات باید از مسیر سیاسی و دیپلماتیک حلوفصل شود. او تأکید کرد که پذیرش واقعیتهای منطقهای میتواند زمینهساز شکلگیری دورهای جدید از همزیستی و همکاری میان کشورها باشد.
وزیر پیشین امور خارجه ایران در پایان گفتوگو با اشاره به شناخت خود از افغانستان، برای مردم این کشور آرزوی توسعه، ثبات و رفاه کرد و اظهار داشت که روابط میان ملتهای ایران و افغانستان دارای پیشینه تاریخی و فرهنگی عمیقی است.