روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی تازه، از وجود ارزیابیهای محرمانه نهادهای اطلاعاتی امریکا پرده برداشته که با روایت رسمی دولت دونالد ترامپ درباره نابودی توان نظامی ایران تفاوتی آشکار دارد. بر اساس این گزارش، برخلاف ادعاهای مکرر کاخ سفید و پنتاگون مبنی بر «فروپاشی» ساختار موشکی ایران، بخش عمدهای از زیرساختهای نظامی و موشکی جمهوری اسلامی همچنان فعال بوده و در برخی مناطق حتی به وضعیت عملیاتی بازگشته است.
نیویورکتایمز به نقل از منابع آگاه نوشت ارزیابیهایی که در هفتههای اخیر در اختیار سیاستگذاران امریکایی قرار گرفته، نشان میدهد ایران توانسته دسترسی عملیاتی به بخش بزرگی از پایگاههای موشکی، سکوهای پرتاب و تأسیسات زیرزمینی خود را احیا کند. به گفته این منابع، مهمترین نگرانی مقامهای امریکایی مربوط به پایگاههای موشکی مستقر در امتداد تنگه هرمز است؛ جایی که ایران مکررا دسترسی به ۳۰ پایگاه از مجموع ۳۳ پایگاه موشکی خود را دوباره برقرار کرده است.
بر اساس این ارزیابیها، این پایگاهها همچنان قابلیت پشتیبانی از عملیات موشکی را دارند و میتوانند تهدیدی مستقیم برای کشتیهای جنگی امریکا و نفتکشهای عبوری از تنگه هرمز محسوب شوند؛ گذرگاهی راهبردی که بخش مهمی از صادرات انرژی جهان از آن عبور میکند.
افراد مطلع از گزارشهای اطلاعاتی امریکا گفتهاند که ایران نه تنها موفق شده دسترسی به بخش بزرگی از این تأسیسات را بازیابی کند، بلکه همچنان شمار قابل توجهی از پرتابگرهای متحرک خود را نیز حفظ کرده است. طبق این ارزیابیها، حدود ۷۰ درصد از پرتابگرهای متحرک موشکی ایران همچنان سالم مانده و نزدیک به ۷۰ درصد ذخایر موشکی پیش از آغاز جنگ نیز حفظ شده است.
این ذخایر شامل موشکهای بالستیک و بخشی از موشکهای کروز میشود که قابلیت هدف قرار دادن اهداف زمینی و دریایی در برد کوتاه و متوسط را دارند. منابع امریکایی میگویند در برخی پایگاهها، ایران قادر است موشکها را از طریق پرتابگرهای متحرک به مناطق دیگر منتقل کند و در برخی موارد نیز امکان شلیک مستقیم از داخل همان تأسیسات زیرزمینی وجود دارد.
نیویورکتایمز همچنین گزارش داده است که نهادهای اطلاعاتی نظامی امریکا با استفاده از تصاویر ماهوارهای و دیگر ابزارهای نظارتی به این نتیجه رسیدهاند که ایران دسترسی به حدود ۹۰ درصد از تأسیسات زیرزمینی ذخیرهسازی و پرتاب موشک خود را بازیابی کرده است. در این ارزیابیها، بسیاری از این مراکز «تا حدی یا کاملاً عملیاتی» توصیف شدهاند.
این یافتهها در حالی منتشر میشود که مقامهای ارشد دولت ترامپ طی ماههای گذشته بارها اعلام کرده بودند ساختار نظامی ایران به طور کامل از بین رفته است. ترامپ در مصاحبهای با شبکه سی بی اس در ماه مارچ گفته بود «موشکهای ایران از هم پاشیده شدهاند» و جمهوری اسلامی «از نظر نظامی دیگر چیزی در اختیار ندارد».
همچنین پت هگست وزیر دفاع امریکا نیز در نشست خبری پنتاگون مدعی شده بود عملیات مشترک امریکا و اسرائیل با عنوان «خشم حماسی» ارتش ایران را «برای سالها فاقد توان رزمی» کرده است.
با این حال، گزارش نیویورکتایمز نشان میدهد ارزیابیهای محرمانه نهادهای اطلاعاتی امریکا تصویری متفاوت ارائه میکنند؛ تصویری که در آن، توان موشکی و زیرساختی ایران نه تنها به طور کامل نابود نشده، بلکه بخشی از آن در مدت نسبتاً کوتاهی بازسازی و فعال شده است.
در واکنش به این گزارش، اولیویا والش سخنگوی کاخ سفید، رسانهها را هدف حمله قرار داد و مدعی شد هر کسی که تصور کند ایران توان نظامی خود را بازسازی کرده «یا دچار توهم است یا سخنگوی سپاه پاسداران». با این حال، منابع آگاه به نیویورکتایمز گفتهاند ارزیابیهای اطلاعاتی امریکا بر اساس دادههای چندلایه و منابع مختلف اطلاعاتی تهیه شده و حاصل تحلیل تصاویر ماهوارهای، رهگیریهای الکترونیکی و دیگر ابزارهای نظارتی است.
به نوشته این روزنامه، یکی از مهمترین نتایج این ارزیابیها آن است که دولت ترامپ میزان خسارت واردشده به زیرساختهای نظامی ایران را بیش از اندازه برآورد کرده و در مقابل، توانایی جمهوری اسلامی در بازسازی سریع ظرفیتهای نظامی خود را دستکم گرفته است.
در بخش دیگری از این گزارش، نیویورکتایمز به وضعیت ذخایر تسلیحاتی امریکا پرداخته و نوشته است که جنگ اخیر فشار سنگینی بر زرادخانه ایالات متحده وارد کرده است. طبق این گزارش، امریکا در جریان درگیریها حدود هزار و ۱۰۰ موشک کروز دوربرد پنهانکار مصرف کرده؛ رقمی که به گفته منابع نظامی، نزدیک به کل ذخیره باقیمانده این موشکها در زرادخانه امریکا بوده است.
همچنین ارتش امریکا بیش از هزار موشک تاماهاوک شلیک کرده که حدود ۱۰ برابر میزان خرید سالانه پنتاگون از این موشکها ارزیابی میشود. افزون بر این، بیش از هزار و ۳۰۰ موشک رهگیر پاتریوت نیز در جریان جنگ استفاده شده؛ رقمی که معادل بیش از دو سال تولید این سامانه بر اساس ظرفیت تولید سال ۲۰۲۵ عنوان شده است.
گزارش نیویورکتایمز تأکید میکند که بازسازی این ذخایر تسلیحاتی فرآیندی زمانبر خواهد بود و ممکن است سالها طول بکشد. شرکت لاکهید مارتین که تولیدکننده اصلی سامانه پاتریوت است، در حال حاضر سالانه حدود ۶۵۰ موشک رهگیر تولید میکند و قصد دارد این رقم را به دو هزار فروند در سال افزایش دهد، اما مقامهای امریکایی میگویند تحقق چنین هدفی به دلیل محدودیتهای صنعتی و زنجیره تأمین، آسان نخواهد بود.
به نوشته این روزنامه، جنگ اخیر نه تنها درباره میزان واقعی خسارت واردشده به ایران پرسشهایی جدی ایجاد کرده، بلکه توانایی صنایع نظامی امریکا برای تأمین سریع تسلیحات مورد نیاز در جنگهای طولانیمدت را نیز زیر ذرهبین برده است.
در مجموع، گزارش تازه نیویورکتایمز نشان میدهد فاصله قابل توجهی میان روایت رسمی دولت ترامپ و ارزیابیهای محرمانه نهادهای اطلاعاتی امریکا درباره وضعیت واقعی توان نظامی ایران وجود دارد؛ شکافی که میتواند به بحثهای تازهای درباره پیامدهای راهبردی جنگ، میزان موفقیت عملیات نظامی امریکا و همچنین توان بازدارندگی ایران در منطقه منجر شود.