اندیشکده شورای اتلانتیک در گزارشی هشدار داده است که بستهشدن تنگه هرمز به یکی از بزرگترین شوکهای عرضه در تاریخ اقتصاد جهانی تبدیل شده و دامنه آن فراتر از بخش انرژی، به حوزههای مختلف اقتصادی سرایت کرده است.
بر اساس این گزارش، تنگه هرمز پیش از بحران نقش کلیدی در تأمین طیف گستردهای از مواد و منابع حیاتی داشت؛ از جمله حدود ۲۰ درصد سوخت جت دریایی، ۱۰ درصد دیزل، ۲۳ درصد آمونیاک، ۳۳ درصد هلیوم، ۵۰ درصد گوگرد و ۹ درصد آلومینیوم جهان. توقف تردد کشتیها در این گذرگاه اکنون به افزایش چشمگیر قیمتها انجامیده، بهگونهای که نرخ دیزل ۳۸ درصد، آمونیاک ۲۰ درصد و گوگرد ۳۰ درصد افزایش یافته است.
این اختلال پیامدهای فوری در بخش حملونقل نیز بههمراه داشته است. کمبود سوخت جت موجب کاهش روزانه هزاران پرواز شده و افزایش هزینه دیزل، فشار مضاعفی بر حملونقل زمینی وارد کرده است؛ روندی که در نهایت هزینهها را به مصرفکنندگان منتقل میکند. در بخش کشاورزی نیز، اختلال در تأمین آمونیاک و گوگرد – که از عناصر کلیدی در تولید کود محسوب میشوند – میتواند به کاهش قابل توجه بهرهوری محصولات منجر شود.
در حوزه فناوری، کمبود هلیوم – که بخش قابل توجهی از آن از مسیر خلیج فارس تأمین میشود – چالشهای تازهای برای صنعت نیمههادی ایجاد کرده و زنجیره تأمین این بخش حساس را تحت فشار قرار داده است. این موضوع میتواند اثرات گستردهای بر تولیدات فناوری پیشرفته در سطح جهانی داشته باشد.
کارشناسان تأکید میکنند که حتی در صورت بازگشایی تنگه هرمز، بازگشت به شرایط عادی بهسرعت امکانپذیر نخواهد بود، چرا که زیرساختهای آسیبدیده نیازمند زمان برای ترمیم هستند. همچنین این بحران میتواند شکافهای اقتصادی میان کشورها را تشدید کند؛ بهطوری که کشورهای ثروتمند با پرداخت هزینههای بیشتر به منابع دسترسی پیدا میکنند، در حالی که کشورهای کمدرآمد با کمبود و جیرهبندی مواجه خواهند شد.
در مجموع، این گزارش نشان میدهد که بحران هرمز از یک اختلال محدود به انرژی فراتر رفته و به یک چالش چندبعدی برای اقتصاد جهانی تبدیل شده است؛ چالشی که پیامدهای آن در بخشهای مختلف، از حملونقل و کشاورزی تا فناوری، قابل مشاهده است.