قیمت نفت بار دیگر به بالای ۱۰۰ دالر در هر بشکه بازگشت و بازارهای سهام جهانی سقوط کردند؛ این تحولات پس از آن رخ داد که مذاکرات آخر هفته میان ایالات متحده امریکا و ایران بدون دستیابی به توافق پایان یافت و دونالد ترامپ دستور محاصره تنگه هرمز را صادر کرد.
رئیسجمهور امریکا روز یکشنبه این محاصره را اعلام کرد و هدف آن را کشتیهای ایرانی و همچنین شناورهایی دانست که برای عبور از تنگه هرمز به ایران عوارض پرداخت کردهاند؛ اقدامی که با هدف محدود کردن صادرات نفت ایران صورت گرفته است.
فرماندهی مرکزی امریکا (سنتکام) اعلام کرد که این عملیات از ساعت ۱۰ صبح به وقت شرق امریکا (۵:۳۰ عصر به وقت ایران و ۳ بعدازظهر به وقت بریتانیا) آغاز میشود و شامل مسدودسازی بنادر و سواحل خلیج فارس ایران خواهد بود؛ اقدامی که عملاً به معنای کنترل تردد دریایی در تنگه هرمز تلقی میشود.
انتشار این خبر باعث افزایش شدید قیمت نفت و گاز شد. این در حالی است که آتشبس دو هفتهای میان تهران و واشنگتن که پیشتر اعلام شده بود، موجب کاهش نسبی قیمت انرژی و افت بهای نفت به زیر مرز روانی ۱۰۰ دالر در هر بشکه شده بود.
در معاملات صبح دوشنبه، نفت برنت نزدیک به ۷ درصد افزایش یافت و به ۱۰۱.۷۴ دالر در هر بشکه رسید، در حالی که نفت خام امریکا نیز با رشد بیش از ۸ درصدی به ۱۰۴.۶۹ دالر صعود کرد.
قیمت گاز نیز افزایش یافت؛ بهطوری که قرارداد عمدهفروشی گاز بریتانیا برای ماه می با جهش ۱۱.۷ درصدی به ۱۲۲.۵ پنس در هر ترم رسید.
تحلیلگران جی چی مورگان چیس پیشتر پیشبینی کرده بودند که قیمت نفت در سهماهه دوم سال همچنان بالاتر از ۱۰۰ دالر باقی بماند و در نیمه دوم سال کاهش یابد.
در بازارهای مالی، اغلب بورسهای آسیایی روز دوشنبه با افت مواجه شدند؛ شاخص نیکی ژاپن ۰.۷ درصد و شاخص بازار سهام هنگ کنگ ۱ درصد کاهش یافت، هرچند بازارهای چین اندکی رشد کردند. این رشد تحت تأثیر اعلام یک بسته ۱۰بندی از سوی پکن برای تقویت روابط با تایوان بود.
در اروپا نیز بازارهای سهام کاهش یافتند؛ شرکتهای هواپیمایی از جمله لوفتهانزا، ویز ایر، ایزیجت و شرکت مادر بریتیش ایرویز (IAG) در صدر افتها قرار داشتند. شاخص فوتسی ۱۰۰ لندن با کاهش ۰.۴ درصدی به ۱۰۵۵۵ واحد رسید و شاخصهای داکس آلمان، فوتسی میب ایتالیا و ایبکس اسپانیا نیز بین ۰.۷ تا ۱.۱ درصد افت کردند. در مقابل، شرکتهای انرژی مانند بیپی و شل بهدلیل افزایش قیمت نفت رشد داشتند.
با وجود آنکه آتشبس اخیر امیدهایی را برای ازسرگیری حرکت نفتکشها ایجاد کرده بود، اما اعلام محاصره جدید از سوی ترامپ پس از پایان مذاکرات ۲۱ ساعته در پاکستان، این امیدها را کمرنگ کرد.
پریانکا ساچدوا، تحلیلگر ارشد بازار، در اینباره گفت: «در شرایط فعلی، هر ریسک جدیدی که به بازار نفت اضافه شود، به معنای افزایش فشار تورمی بر اقتصاد جهانی است.» او تأکید کرد که «ریسک تنگه هرمز نه یک احتمال، بلکه یک واقعیت ساختاری است.»
در همین حال، انتظارات درباره نرخ بهره نیز تغییر کرده است. سرمایهگذاران اکنون احتمال دو مرحله افزایش نرخ بهره از سوی بانک مرکزی انگلستان را ۸۴ درصد میدانند؛ در حالی که پیش از جنگ ایران، انتظار کاهش نرخ بهره وجود داشت.
قیمت طلا نیز با کاهش ۰.۴ درصدی به ۴۷۳۰.۷۵ دالر در هر اونس رسید؛ زیرا نگرانیهای تورمی باعث شد معاملهگران احتمال کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو را کمتر در نظر بگیرند.
مایکل براون، استراتژیست ارشد بازار، اظهار داشت که واکنش کلی بازارها به این تحولات نسبتاً محدود بوده و بسیاری از فعالان بازار، این اقدام را بیشتر بهعنوان یک ابزار فشار در مذاکرات از سوی ترامپ ارزیابی میکنند.
در نهایت، برنامه توسعه سازمان ملل متحد هشدار داده است که پیامدهای اقتصادی این جنگ میتواند بیش از ۳۲ میلیون نفر را در سراسر جهان به زیر خط فقر بکشاند؛ بهویژه کشورهای در حال توسعه که بیشترین آسیب را متحمل خواهند شد.
مطلبی از گاردین