ماجد الزیر در یادداشتی که در الجزیره منتشر شده، مینویسد شهرکسازیهای غیرقانونی اسرائیل در سرزمینهای اشغالی فلسطین به مهمترین آزمون برای سنجش اعتبار اتحادیه اروپا و میزان پایبندی این اتحادیه به راهحل دو کشوری تبدیل شده است. به باور او، گزارش سالانه ۲۰۲۵ سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا (EEAS) که در ۱۷ جولای ۲۰۲۶ منتشر شد، نشان میدهد توسعه شهرکها بخشی از یک پروژه سازمانیافته سیاسی برای الحاق عملی کرانه باختری است، نه صرفاً گسترش جمعیتی.
در این گزارش آمده است که دولت اسرائیل تنها در سال ۲۰۲۵ با احداث ۵۴ شهرک رسمی جدید در کرانه باختری (بهجز قدس شرقی) موافقت کرده و ۸۶ پایگاه شهرکنشینی جدید نیز ایجاد شده است. همچنین برای ساخت ۶۳ هزار و ۳۱۱ واحد مسکونی در شهرکها برنامهریزی شده که بیش از دو برابر رکورد ثبتشده در سال ۲۰۲۳ است. به گفته نویسنده، این روند موجب تکهتکه شدن کرانه باختری، جدایی شمال و جنوب آن و انزوای قدس شرقی خواهد شد و در نتیجه، تشکیل یک کشور مستقل فلسطینی را بهشدت دشوار میکند.
الجزیره به نقل از این یادداشت مینویسد که اتحادیه اروپا با وجود مستندسازی این تحولات، تاکنون واکنشی متناسب با ابعاد این پروژه نشان نداده است. اگرچه اتحادیه اروپا در ماه می ۲۰۲۶ تعدادی از شهرکنشینان و نهادهای مرتبط با آنان را تحریم کرد و برخی کشورهای اروپایی از جمله ایرلند، بلژیک و هلند نیز محدودیتهایی برای واردات کالاهای تولیدشده در شهرکهای اسرائیلی اعمال کردهاند، اما نویسنده این اقدامات را ناکافی و بیشتر تلاشی برای «مدیریت بحران» میداند تا توقف واقعی شهرکسازیها.
در ادامه این گزارش تأکید شده است که اتحادیه اروپا ابزارهای مؤثرتری نیز در اختیار دارد؛ از جمله تعلیق یا محدود کردن امتیازات توافق همکاری با اسرائیل، ممنوعیت تجارت با شهرکها، اعمال تحریم علیه حامیان مالی و سازماندهندگان شهرکسازی و محروم کردن شرکتهای مرتبط با این فعالیتها از بازارها و برنامههای اروپایی. به باور نویسنده، تنها اقدام هماهنگ و یکپارچه اتحادیه اروپا میتواند هزینه شهرکسازی را برای اسرائیل افزایش دهد.
این یادداشت همچنین به افزایش فشار افکار عمومی اروپا اشاره میکند و میگوید طی سالهای اخیر بیش از ۵۰ هزار تجمع و رویداد اعتراضی در بیش از ۲۵ کشور اروپای غربی برگزار شده است. علاوه بر این، ابتکار شهروندان اروپایی برای تعلیق کامل توافق همکاری اتحادیه اروپا و اسرائیل توانسته حدود ۱.۳ میلیون امضا از شهروندان اروپایی جمعآوری کند.
در بخش پایانی، نویسنده ضمن انتقاد از سیاستهای اروپا، مسئولیت طرف فلسطینی را نیز یادآور میشود و معتقد است مقابله با پروژه فراگیر شهرکسازی اسرائیل نیازمند اصلاحات داخلی، وحدت سیاسی، بازسازی سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف)، برگزاری انتخابات واقعی و ایجاد رهبری فراگیر و مشروع است تا فلسطینیان بتوانند از فرصتهای سیاسی و حقوقی ایجادشده در اروپا به شکلی مؤثر بهره ببرند.
الجزیره | به قلم ماجد الزیر، روزنامهنگار، نویسنده و پژوهشگر مسائل فلسطین