شمارش معکوس برای پایان آتشبس میان امریکا و ایران آغاز شده است؛ تنها سه روز دیگر تا پایان این فرصت محدود باقی مانده و همزمان، تنشها بار دیگر در حال افزایش است.
در چنین فضایی، دونالد ترمپ، رئیسجمهور امریکا، اعلام کرده است که ایران با بستن تنگه هرمز نمیتواند واشنگتن را تحت فشار قرار دهد یا از آن امتیاز بگیرد. او تصریح کرد: «امریکا در حال انجام گفتوگوهای بسیار خوب با ایران است، اما تهران قصد دارد دوباره این مسیر مهم انتقال نفت را ببندد و چنین اقدامی قادر به فشار آوردن بر امریکا نخواهد بود. ایران نمیتواند با بستن این تنگه از امریکا امتیاز بگیرد.»
در همین حال، گزارشها حاکی است که برخی کشتیهای تجاری پیامهای هشداردهنده از سوی نیروی دریایی ایران دریافت کردهاند؛ هشدارهایی که درباره عبور از تنگه هرمز صادر شده و باعث محدودیت در تردد دریایی شده است.
در سوی دیگر، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، محاصره بنادر ایران توسط ایالات متحده را تصمیمی نادرست و نسنجیده خوانده و تأکید کرده است که این تنگه تحت کنترل ایران قرار دارد.
رئیس مجلس ایران افزود: «قبلا هم گفته بودم اگر این محاصره برداشته نشود، عبور و مرور از تنگه هرمز قطعا محدود خواهد شد. زمانی که امریکا قصد انجام عملیات مینروبی در این تنگه را داشت، ایران ایستادگی کرد و با آن مقابله کرد. ما این اقدام را نقض آتشبس تلقی کردیم و گفتیم اگر چنین کاری انجام دهند، حمله خواهیم کرد.»
در داخل امریکا نیز این جنگ با موجی از انتقادها روبهرو شده است. کامالا هریس، معاون پیشین رئیسجمهور امریکا، این جنگ را غیرضروری دانسته و آن را تلاشی برای انحراف افکار عمومی در امریکا توصیف کرد و گفت: «ترامپ تحت تأثیر نخستوزیر اسرائیل وارد این جنگ شده است. این اقدام تلاشی برای انحراف افکار عمومی از برخی مسائل داخلی بود. مردم امریکا تمایلی ندارند فرزندانشان در «جنگهای انتخابی و غیرضروری» شرکت کنند. دولت ترامپ را ناکارآمد است.»
در سطح بینالمللی نیز انتقادها از سیاستهای ترامپ ادامه دارد. لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیسجمهور برزیل، با اشاره به تجربه جنگهای گذشته، نسبت به تکرار الگوهای مشابه در خاورمیانه هشدار داده است. او خاطر نشان کرد: «جنگ سال ۲۰۰۳ عراق که به رهبری جورج بوش آغاز شد، با ادعای وجود سلاحهای کشتار جمعی توجیه شد؛ ادعایی که بعدها مورد تردید قرار گرفت. حمله نظامی به لیبی در سال ۲۰۱۱ نمونهای دیگر از چنین مداخلاتی بود که بر پایه روایتهای نادرست شکل گرفت. عملیات نظامی اسرائیل در غزه و حملات به لبنان را در چارچوب تداوم همین رویکرد بود. حالا حمله امریکا به ایران به چه مبنای مطرح میشود؟»
همزمان، رئیسجمهور بلاروس نیز با انتقاد از سیاستهای واشنگتن، این درگیریها را نشانهای از کاهش نفوذ جهانی امریکا دانسته است. به گفته او: «درگیریهای خاورمیانه چهره واقعی ایالات متحده و قابلیتهای محدود این کشور را به تمام جهان نشان داد و ایران ثابت کرد که قدرت امریکا بیحد و مرز نیست.»
در حالی به پایان آتشبس موقت دو هفتهای میان امریکا و ایران نزدیک میشویم که هنوز توافق جامعی میان دو طرف حاصل نشده است. شکافها در خواستها پابرجاست و آینده این تنشها در هالهای از ابهام قرار دارد؛ ابهامی که میتواند مسیر منطقه را در روزهای پیشرو تعیین کند.