مجمع کشورهای عضو دیوان کیفری بینالمللی (ICC) روز جمعه با رأی خود کریم خان، دادستان این دیوان را به دلیل اتهامات سوءرفتار جنسی برکنار کرد. تیم حقوقی خان این تصمیم را «سیاسی» خواند و تأکید کرد که این اقدام در حالی صورت گرفته که بسیاری از مقامات دیوان تحت تحریمهای ایالات متحده قرار دارند.
طیب علی، رئیس تیم حقوقی خان، اعلام کرد که یک هیئت قضایی بهطور اجماعی نتیجه گرفته بود یافتههای دفتر نظارت داخلی سازمان ملل «سوءرفتار یا نقض وظیفه از سوی آقای خان را تحت چارچوب قانونی مربوطه ثابت نکرده است». او افزود که خان در حالی برکنار شده که تحت تحریمهای دولت دونالد ترامپ قرار دارد و دیوان با فشار سیاسی شدید مواجه است. به گفته علی، این تصمیم «پیامدهای جدی فراتر از پرونده شخصی خان» دارد و استقلال دیوان را تهدید میکند، زیرا مقامات منتخب باید از برکناری از طریق فرآیندهای سیاسی یا ناعادلانه محافظت شوند.
خان ۵۶ساله بریتانیایی پیشتر در ماه جون پس از نتیجهگیری یک هیئت نظارتی مبنی بر «سوءرفتار جدی» کنارهگیری کرده بود. شاکی او که فقط با نام سارا معرفی شده، اخیراً به شبکه سیانان گفته بود خان رفتارهای فزایندهای شامل لمس و دستدرازی داشته و یکبار در حالی که او تظاهر به خواب میکرده، او را لمس کرده است. خان هرگونه تخلف را رد کرده و وکلایش فرآیند منجر به رأی را از نظر رویهای ناعادلانه و فاقد پشتوانه شواهد دانستهاند.
این برکناری حدود دو سال پس از مطرح شدن اتهامات اولیه و در شرایطی رخ داد که دیوان پس از صدور حکم جلب برای بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و یوآو گالانت، وزیر دفاع وقت او در سال ۲۰۲۴، با انتقاد شدید آمریکا و اسرائیل روبهرو شده است. دولت ترامپ خان و چند مقام و قاضی دیگر دیوان را تحریم کرده بود.
برکناری خان تأثیر فوری بر احکام جلب صادرشده علیه نتانیاهو و گالانت ندارد، زیرا این احکام فقط توسط قضات دیوان قابل لغو هستند. مقامات اسرائیلی از این خبر برای حمله به تحقیقات دیوان استفاده کردند. یهیل لایتر، سفیر اسرائیل در آمریکا، بدون ارائه مدرک مدعی شد خان احکام جلب را برای منحرف کردن توجه از «جرایم جنسی» خود صادر کرده است. در مقابل، نمایندگی فلسطین در لاهه این اظهارات را «به شدت بدبینانه» خواند و تأکید کرد که تلاشها برای ربط دادن رأی برکناری به تحقیقات مستقل درباره وضعیت فلسطین نادرست است.
اکنون دفتر دادستانی موقتاً تحت سرپرستی نضهت شمین خان و مامه ماندیایه نیانگ، معاونان دادستان، قرار گرفته است. دیوان اعلام کرد که دفتر دادستانی همچنان متعهد به انجام تحقیقات و پیگردهای مستقل و بیطرفانه در همه وضعیتهای تحت صلاحیت خود است. فرآیند انتخاب دادستان جدید نیز آغاز شده، هرچند رأیگیری تا سال آینده انتظار نمیرود.