روابط ایالات متحده و اسرائیل در پی تلاشهای دولت دونالد ترامپ برای دستیابی به توافق با ایران، وارد مرحلهای حساس و کمسابقه شده است. در حالی که واشنگتن بهدنبال پایان دادن به تنشها با تهران و توقف درگیریها در لبنان است، مقامهای اسرائیلی بر ادامه عملیات نظامی علیه حزبالله و ایران تأکید دارند.
ترامپ اخیراً از عملکرد اسرائیل در لبنان انتقاد کرده و گفته است که بدون حمایت آمریکا، اسرائیل با تهدیدات جدیتری روبهرو میشد. این موضعگیری، نشانهای از شکاف فزاینده میان دو متحد سنتی تلقی میشود.
بر اساس گزارش «ریسپانسیبل استیتکرفت»، مهمترین ابزار فشار آمریکا بر اسرائیل، کمکهای نظامی و حمایتهای دیپلماتیک واشنگتن است. تحلیلگران معتقدند اگر آمریکا بخواهد اسرائیل را به پذیرش توافق احتمالی با ایران و پایان جنگ در لبنان وادار کند، میتواند از این اهرمها استفاده کند.
کارشناسان نظامی میگویند قطع کامل کمکهای آمریکا، بهسرعت توان عملیاتی اسرائیل را متوقف نخواهد کرد، اما در میانمدت تأثیر قابل توجهی بر قابلیتهای نظامی این کشور خواهد گذاشت. جنگندههای پیشرفته اف-۳۵ اسرائیل به پرزه جات و خدمات فنی شرکتهای آمریکایی وابستهاند و در صورت توقف این پشتیبانی، ممکن است ظرف یک تا دو ماه با محدودیت جدی در عملیات مواجه شوند.
اسرائیل در حال حاضر ذخایر قابل توجهی از موشکها و مهمات در اختیار دارد و میتواند برای مدتی به عملیات خود ادامه دهد، اما وابستگی گسترده به تسلیحات آمریکایی، این کشور را ناچار خواهد کرد اولویتهای نظامی خود را بازتعریف کند. در چنین شرایطی، ادامه همزمان درگیری در چند جبهه برای تلآویو دشوارتر خواهد شد.
برخی تحلیلگران آمریکایی معتقدند حتی تهدید به قطع کمکهای نظامی نیز میتواند محاسبات امنیتی اسرائیل را تغییر دهد. از نگاه آنان، بخش مهمی از راهبرد منطقهای اسرائیل بر این فرض استوار است که در صورت تشدید بحران، آمریکا بهعنوان پشتوانه نهایی وارد عمل خواهد شد.
این موضوع بهویژه پس از حملات مستقیم ایران به اسرائیل اهمیت بیشتری پیدا کرده است. اگر واشنگتن اعلام کند که در صورت تشدید تنشها از اسرائیل حمایت نظامی نخواهد کرد، رهبران اسرائیل ناچار خواهند شد خطر رویارویی همزمان با ایران و حزبالله را بدون حمایت مستقیم آمریکا ارزیابی کنند.
علاوه بر کمکهای نظامی، حمایت دیپلماتیک آمریکا نیز یکی از مهمترین پشتوانههای اسرائیل محسوب میشود. واشنگتن طی دهههای گذشته بارها با استفاده از حق وتو و نفوذ سیاسی خود، از اسرائیل در نهادهای بینالمللی حمایت کرده است. کاهش این حمایتها میتواند فشار سیاسی و حقوقی بر تلآویو را افزایش دهد.
با این حال، اجرای چنین سیاستی با موانع جدی روبهرو است. لابیهای حامی اسرائیل، بخشی از نمایندگان کنگره، اندیشکدهها و رسانههای آمریکایی همچنان از نفوذ قابل توجهی برخوردارند و هرگونه تلاش برای محدود کردن کمکها با مقاومت گسترده مواجه خواهد شد.
در همین راستا، اسرائیل و حامیانش در تلاشاند با تعمیق همکاریهای دفاعی و اطلاعاتی، وابستگی متقابل میان دو کشور را افزایش دهند؛ اقدامی که میتواند جدایی کامل دو طرف را در آینده دشوارتر کند.
در مجموع، اگرچه ترامپ ابزارهای قابل توجهی برای اعمال فشار بر اسرائیل در اختیار دارد، اما استفاده از این اهرمها نیازمند اراده سیاسی و پذیرش هزینههای داخلی آن است. قطع یا کاهش کمکهای نظامی شاید نتواند فوراً جنگها را متوقف کند، اما بدون تردید میتواند محاسبات راهبردی اسرائیل را تغییر داده و تلآویو را به تمرکز بیشتر بر دفاع از مرزهای خود، بهجای گسترش درگیریهای منطقهای، سوق دهد.