با افزایش دمای هوا در فصل تابستان، خطرات ناشی از گرما به یکی از چالشهای مهم سلامت عمومی تبدیل میشود. قرار گرفتن طولانیمدت در معرض گرمای شدید میتواند به کمآبی بدن، گرمازدگی، اختلال در عملکرد اندامهای حیاتی و حتی مرگ منجر شود. کودکان، سالمندان، زنان باردار، افراد مبتلا به بیماریهای مزمن و کسانی که در فضای باز کار میکنند، بیش از دیگران در معرض آسیبهای ناشی از گرما قرار دارند.
متخصصان سلامت تأکید میکنند که رعایت چند توصیه ساده اما مهم میتواند از بروز بسیاری از مشکلات ناشی از گرمای شدید جلوگیری کند.
– آب کافی بنوشید، حتی اگر تشنه نیستید
احساس تشنگی همیشه شاخص دقیقی برای نیاز بدن به آب نیست. در روزهای گرم، بدن از طریق تعریق مقدار زیادی آب و املاح از دست میدهد. به همین دلیل، توصیه میشود بهطور منظم آب بنوشید و منتظر احساس تشنگی نمانید.
نوشیدنیهای حاوی کافئین، قهوه، چای پررنگ و نوشابههای شیرین میتوانند موجب افزایش دفع مایعات شوند. مصرف محلولهای حاوی الکترولیت، دوغ کمنمک، میوههای آبدار مانند هندوانه، خربزه، خیار و پرتقال نیز به حفظ تعادل آب و املاح بدن کمک میکند.
رنگ ادرار یکی از شاخصهای ساده برای ارزیابی وضعیت آب بدن است. ادرار شفاف یا زرد روشن معمولاً نشانه هیدراتاسیون مناسب است، در حالی که ادرار تیره میتواند هشداری درباره کمآبی بدن باشد.
– از قرار گرفتن در معرض آفتاب خودداری کنید
شدیدترین تابش خورشید معمولاً بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر است. در صورت امکان، فعالیتهای بیرون از منزل را به ساعات ابتدایی صبح یا پس از غروب آفتاب موکول کنید.
اگر ناچار به حضور در فضای باز هستید، در سایه استراحت کنید و هر ۲۰ تا ۳۰ دقیقه، چند دقیقه از محیط گرم فاصله بگیرید. کارگران، رانندگان، نیروهای خدماتی و ورزشکاران باید زمانبندی فعالیتهای خود را با شرایط آبوهوایی تنظیم کنند.
– لباس مناسب بپوشید
انتخاب لباس مناسب نقش مهمی در تنظیم دمای بدن دارد. لباسهای نخی، سبک، گشاد و با رنگهای روشن، گرمای کمتری جذب میکنند و امکان تبخیر بهتر عرق را فراهم میسازند.
استفاده از کلاه لبهدار، عینک آفتابی استاندارد و کرم ضدآفتاب با فاکتور حفاظتی مناسب، از پوست و چشمها در برابر اشعه فرابنفش محافظت میکند.
– مراقب تغذیه خود باشید
در روزهای گرم، بهتر است از مصرف غذاهای سنگین، چرب و پرادویه خودداری کنید؛ زیرا هضم این غذاها دمای داخلی بدن را افزایش میدهد.
مصرف وعدههای غذایی سبک و متعدد، سالادها، سبزیجات تازه، لبنیات کمچرب و میوههای آبدار میتواند به حفظ انرژی و کاهش فشار بر سیستم گوارش کمک کند.
همچنین باید از مصرف نوشیدنیهای بسیار شیرین و انرژیزا پرهیز کرد، زیرا این نوشیدنیها ممکن است کمآبی بدن را تشدید کنند.
– خودرو را به محل خطر تبدیل نکنید
دمای داخل خودرو پارکشده، حتی در صورت باز بودن نسبی شیشهها، میتواند ظرف چند دقیقه به سطح خطرناکی برسد.
هرگز کودکان، سالمندان یا حیوانات خانگی را حتی برای مدت کوتاه در خودرو تنها نگذارید. این موضوع میتواند در مدت زمان کوتاهی منجر به گرمازدگی شدید و مرگ شود.
– علائم هشداردهنده گرمازدگی را بشناسید
گرمازدگی یک وضعیت اورژانسی است که نیاز به مداخله فوری دارد. علائم آن شامل افزایش شدید دمای بدن، سردرد، سرگیجه، ضعف، تهوع، گیجی، تپش قلب، تنفس سریع و از دست دادن هوشیاری است.
در صورت مشاهده این علائم، فرد را سریعاً به مکان خنک منتقل کنید، لباسهای اضافی او را درآورید، از کمپرس سرد استفاده کنید و در صورت امکان به او آب خنک بنوشانید. اگر علائم شدید باشد یا فرد هوشیاری خود را از دست بدهد، باید فوراً با مراکز درمانی تماس گرفته شود.
– گروههای پرخطر را جدی بگیرید
سالمندان به دلیل کاهش حس تشنگی، کودکان به علت ناتوانی در تنظیم دمای بدن و بیماران قلبی، کلیوی و دیابتی به دلیل شرایط جسمی خاص، بیشتر در معرض عوارض گرما قرار دارند.
خانوادهها باید در روزهای گرم، وضعیت این افراد را بهطور مرتب بررسی کنند و از دسترسی آنها به آب، محیط خنک و تهویه مناسب اطمینان حاصل کنند.
گرمای شدید تنها یک احساس ناخوشایند نیست، بلکه میتواند تهدیدی جدی برای سلامت باشد. رعایت توصیههای سادهای مانند مصرف کافی مایعات، پرهیز از حضور طولانیمدت در فضای باز، استفاده از پوشش مناسب و آگاهی از علائم گرمازدگی، میتواند از بروز بسیاری از مشکلات جلوگیری کند.