به گزارش سرویس اقتصادی خبرگزاری آفاق، در پی آغاز درگیریهای نظامی میان آمریکا، اسرائیل و ایران، پیشبینیهای اولیه دولت آمریکا مبنی بر پیروزی سریع و اختلال محدود در بازارهای جهانی انرژی با واقعیت فاصله زیادی گرفت. این اشتباه محاسباتی منجر به اختلال شدید در عرضه نفت و گاز، افزایش شدید قیمت انرژی و بازنگری نزولی پیشبینیهای رشد اقتصادی در سطح جهانی شده است. بر اساس تحلیل کارشناسان اقتصادی این جنگ علاوه بر زیان های اقتصادی شدید به امریکا و اسرائیل باعث گسترش فقر و رکود اقتصادی در سراسر دنیا شده است.
هشدار بانک مرکزی اروپا درباره پیامدهای جنگ ایران
بانک مرکزی اروپا در تازهترین ارزیابی خود (ژوئن ۲۰۲۶) اعلام کرد که جنگ ایران رشد اقتصادی منطقه یورو را به شدت کاهش میدهد. طبق این گزارش:
- تورم منطقه یورو به دلیل جهش قیمت انرژی به ۳ درصد در سال ۲۰۲۶ خواهد رسید (بالاتر از هدف ۲ درصدی).
- رشد اقتصادی به ۰.۸ درصد در ۲۰۲۶ و ۱.۲ درصد در ۲۰۲۷ کاهش مییابد.
- عامل اصلی این بدبینی، ادامه جنگ ایران و اثرات ماندگار آن بر بازار انرژی همراه با جنگ اوکراین است.
این نهاد اروپایی هشدار داده که اقتصاد یورو در سهماهه اول سال جاری کوچک شده و خطر رکود فنی در کشورهایی مانند آلمان و ایتالیا جدی است.
بررسی کارشناسان و نهادهای بینالمللی
تحلیلگران بینالمللی از جمله کارشناسان صندوق بینالمللی پول، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی و مؤسسات مالی بزرگ مانند گلدمن ساکس معتقدند که این درگیری بزرگترین اختلال عرضه انرژی در تاریخ مدرن را ایجاد کرده است. بستن یا اختلال در تنگه هرمز (که حدود ۲۰ درصد نفت و گاز مایع جهان از آن عبور میکند) و آسیب به تأسیسات انرژی خلیج فارس، قیمت نفت را به سطوح بالای ۱۰۰ دلار رسانده است.
اثرات کلیدی بر اقتصاد جهانی:
- کاهش ۰.۳ تا ۱.۲ درصدی رشد اقتصادی جهان در سناریوهای مختلف.
- خطر رکود همزمان (رکود همزمان) در بسیاری از کشورها.
- تورم بالا همراه با رشد پایین (استگفلیشن) به ویژه در اروپا و کشورهای آسیایی واردکننده انرژی.
- افزایش فشار بر کشورهای در حال توسعه از طریق تورم غذایی، مشکلات ارزی و کاهش تجارت.
حتی آمریکا به عنوان تولیدکننده نفت نیز از افزایش قیمت بنزین و تورم داخلی آسیب دیده، هرچند مقاومت آن نسبت به اروپا بیشتر است.
چرا پیشبینی آمریکا اشتباه از آب درآمد؟
کارشناسان بر این باورند که واشنگتن قدرت مقاومت ایران و توانایی آن در اختلال نامتقارن در بازار انرژی را دستکم گرفته بود. انتظار پیروزی ارزان و سریع منجر به جهانی شدن هزینههای جنگ شد. این اشتباه محاسباتی نه تنها به تشدید تنشها کمک کرد بلکه اثرات تورمی و رکودی آن برای ماهها و حتی سالها باقی خواهد ماند.
پیامد برای افغانستان و منطقه
افغانستان به عنوان کشوری وابسته به واردات سوخت و کالاهای اساسی، از افزایش قیمت انرژی و تورم جهانی تأثیر مستقیم خواهد پذیرفت. کاهش رشد اقتصادی جهانی میتواند کمکهای بینالمللی، تجارت و ثبات منطقهای را نیز تحت تأثیر قرار دهد. کارشناسان تأکید دارند که ادامه نااطمینانی ژئوپلیتیک، قیمتهای بالاتر سوخت و مواد غذایی را برای مردم افغانستان به همراه خواهد داشت.
پیشبینی نادرست آمریکا در مورد جنگ با ایران، شوک انرژی بیسابقهای ایجاد کرد که پیشبینیهای رشد اقتصادی را در سطح جهانی نزولی کرده و خطر رکود و سقوط اقتصادی را افزایش داده است. حتی در صورت پایان سریع درگیریها، آثار تورمی و کندی رشد برای مدت طولانی باقی خواهد ماند.