پس از آنکه نخستین دور مذاکرات امریکا و ایران در اسلامآباد بدون نتیجه پایان یافت، حالا نشانههایی از بازگشت دوباره به مسیر دیپلماسی دیده میشود. در حالی که فضای تنش همچنان بر منطقه سایه انداخته، اظهارات تازه از احتمال ازسرگیری گفتوگوها حکایت دارد.
در همین راستا، دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، از احتمال آغاز دوباره مذاکرات در آینده نزدیک خبر میدهد. ترامپ افزود: «مذاکرات بین امریکا و ایران میتواند دو روز آینده از سر گرفته شود. ممکن است طی دو روز آینده اتفاقی بیفتد و ما بیشتر تمایل داریم به آنجا [پاکستان] برویم.»
همزمان، فشارهای بینالمللی برای بازگشت به دیپلماسی نیز افزایش یافته است. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، با تأکید بر نبود راهحل نظامی، بر تداوم گفتوگوها تأکید میکند و میگوید: «هیچ راهحل نظامی برای بحران خاورمیانه وجود ندارد، تنها مسیر پیشِرو، مذاکرات جدی، حفظ آتشبس و مشارکت مستمر طرفها است. هرگونه توافق پایدار نیازمند اراده سیاسی و تعهد واقعی بازیگران درگیر خواهد بود.»
در ادامه این واکنشها، چین نیز موضعی تند اتخاذ کرده. در حالی که وزارت خارجه این کشور اقدام امریکا در محاصره بنادر ایران را خطرناک و غیرمسئولانه خوانده، شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، نسبت به پیامدهای جهانی این روند هشدار داده است. و گفت: «جهان در آشوب قرار دارد و با رقابتی میان حاکمیت قانون و حاکمیت قدرت روبهرو است. تقویت همکاری برای جلوگیری از لغزش جهان به سوی قانون جنگل و نیز ضرورت دفاع از نظم بینالمللی مبتنی بر حقوق بینالملل ضروری است.»
در سوی دیگر، روسیه نیز بر حقوق هستهای ایران تأکید کرده و نسبت به حل بحران خاورمیانه در آینده نزدیک ابراز تردید کرده است.
وزیر خارجه روسیه افزود: «روسیه از هر تصمیمی درباره اورانیوم غنیشده که رضایت ایران را در چارچوب حقوق قانونیاش جلب کند، استقبال خواهد کرد، چراکه غنیسازی حق مسلم ایران است. غرب میکوشد حتی به کشورهای آسیای میانه و قفقاز جنوبی دیکته کند که چگونه باید روابط خود را تنظیم کنند.»
در اروپا، همچنان صداهای ضد این جنگ بلند است. فدریکا موگرینی، مسئول پیشین سیاست خارجی اتحادیه اروپا، با انتقاد از جنگ، بر ضرورت توافق تأکید کرد. به گفته او: «این جنگ نشان داده است که واشنگتن نمیتواند تهران را به تسلیم وادار کند. برای جلوگیری از دستیابی این کشور به سلاح هستهای، ایالات متحده باید به یک توافق با جمهوری اسلامی برسد. جنگ امریکا و اسرائیل علیه ایران از ابتدا غیرقانونی و بیمحابا بود. هیچ شواهدی وجود نداشت که نشان دهد تهران تهدید هستهای فوری ایجاد کرده یا دیپلماسی ناکارآمد بوده است.»
با وجود پایان بینتیجه دور نخست مذاکرات، مقامهای امریکایی از جمله معاون رئیسجمهور از پیشرفتهایی در گفتوگوها سخن گفتهاند؛ نشانهای که امیدها برای تداوم مسیر دیپلماسی را زنده نگه میدارد.
اکنون، در حالی که میدان سیاست و دیپلماسی همزمان در حرکت است، به نظر میرسد کفه ترازو بهتدریج به سود گفتوگو سنگینتر میشود. با این همه، این پرسش همچنان بیپاسخ است: آیا این بار میز مذاکره میتواند آنچه را میدان جنگ نتوانست، رقم بزند؟