در پی انفجار روز گذشته در رستورانت چینی ها در منطقه شهر نو کابل، بار دیگر ابعاد پیچیده وضعیت امنیتی در افغانستان و تأثیر آن بر روابط خارجی کشور مشخص شد. این حادثه که بر اساس گزارش ها حداقل هفت کشته و ۱۳ زخمی برجای گذاشت، بلافاصله واکنش سفارت چین در کابل را در پی داشت. سفارت با صدور اطلاعیه ای از شهروندان خود خواست تا از سفر به افغانستان پرهیز کنند و کسانی که هم اکنون در کابل هستند، اقدامات احتیاطی بیشتری داشته باشند و از رفت و آمد در مکان های شلوغ پرهیز کنند. این اقدام در حالی انجام شد که برخی رسانه ها و اکانت های شبکه های اجتماعی، به ویژه از پاکستان، شایعه ای را منتشر کردند مبنی بر اینکه چین از شهروندان خود خواسته است که افغانستان را سریعاً ترک کنند. این شایعه، با هدف ایجاد فضای ناامنی و تضعیف تصویر افغانستان در سطح بین المللی، به سرعت در شبکه های اجتماعی دست به دست شد.
واقعیت این است که انفجار کابل یک حادثه جداگانه امنیتی بوده و هدف آن ایجاد وحشت میان شهروندان و سرمایه گذاران خارجی است، اما نحوه مدیریت آن و واکنش های رسانه ای نشان می دهد که برخی بازیگران منطقه ای از بی ثبات نشان دادن افغانستان سود می برند. پاکستان، با بهره گیری از رسانه ها و شبکه های اجتماعی، تلاش می کند افغانستان را به عنوان کشوری ناپایدار و ناامن معرفی کند تا روابط تازه شکل گرفته افغانستان با کشورهای همسایه، به ویژه تاجیکستان، چین و ایران، تحت تأثیر قرار گیرد.
نگاهی به تحولات مرزی اخیر نشان می دهد که این کشورها با چالش های امنیتی جدی روبرو هستند. تنها چند روز پیش، در مرز تاجیکستان، چهار عضو یک گروه تروریستی کشته شدند و این حادثه بار دیگر ضرورت تقویت همکاری های امنیتی میان افغانستان و همسایگان را نشان داد. کارشناسان تأکید می کنند که گروه های تروریستی وابسته به پاکستان از مرزهای افغانستان برای ناامن کردن منطقه بهره می برند و این اقدامات به طور مستقیم در جهت پیشبرد سیاست های بی ثبات سازی منطقه است. به بیان دیگر، انفجار کابل و تهدیدات مرزی تاجیکستان، بخشی از یک سناریوی گسترده تر است که هدف آن نمایش افغانستان به عنوان کشوری بی ثبات و خطرناک است.
از منظر تحلیلی، اقدامات پاکستان در رسانه ها و شبکه های اجتماعی، به همراه حمایت یا سکوت نسبی برخی گروه های تروریستی در منطقه، نشان می دهد که هدف اصلی این کشور ایجاد اختلال در روند روابط منطقه ای افغانستان است. افغانستان در ماه های اخیر تلاش کرده است با همسایگان خود، روابط اقتصادی و سیاسی برقرار کند و کانال های دیپلوماتیک را فعال سازد. این روابط تازه، از جمله با چین و تاجیکستان، می تواند منافع اقتصادی و امنیتی قابل توجهی برای افغانستان به همراه داشته باشد، اما تصویر ناامن کشور که توسط رسانه ها و شایعات پراکنده می شود، می تواند این روند را مختل کند.
سفارت چین با صدور اطلاعیه خود، تأکید کرده است که وضعیت امنیتی کنونی در افغانستان همچنان پیچیده و نگران کننده است، اما این هشدار نباید با شایعاتی که از سوی رسانه های پاکستانی منتشر می شود، مخلوط شود. هدف واقعی چین حفاظت از شهروندان خود و رعایت احتیاط های لازم در یک کشور تازه در حال بازسازی روابط دیپلوماتیک و اقتصادی است، نه خروج فوری از افغانستان. با این حال، کسانی که قصد دارند افغانستان را ناامن جلوه دهند، از هر حادثه ای برای تقویت روایت خود استفاده می کنند.
نکته مهم این است که شایعات و تبلیغات منفی علیه افغانستان، نه تنها تصویر کشور را در سطح بین المللی تخریب می کند، بلکه می تواند به روابط دیپلوماتیک و همکاری های اقتصادی افغانستان با کشورهای همسایه آسیب بزند. پاکستان، با هدف تضعیف این روابط و کاهش نفوذ منطقه ای افغانستان، از این فرصت ها بهره می برد. اقدامات اخیر در مرز تاجیکستان و انفجار کابل نمونه ای از این تلاش ها هستند که همزمان با عملیات تبلیغاتی در رسانه ها و شبکه های اجتماعی انجام می شود.
در نهایت، روشن است که افغانستان با چالش های امنیتی مواجه است، اما استفاده از این چالش ها بهعنوان ابزار فشار و ایجاد تصویر ناامن از کشور، نقشی استراتژیک برای بازیگران منطقه ای همچون پاکستان دارد. اقداماتی که سفارت چین انجام داده، توصیه های امنیتی و حفظ هوشیاری شهروندان است و نباید با شایعاتی که برای اهداف سیاسی و رسانه ای طراحی شده اند، اشتباه گرفته شود. تحلیلگران معتقدند که تنها با تقویت همکاری های منطقه ای و مدیریت صحیح رسانه ها، می توان بر این گونه تلاش ها غلبه کرد و تصویر واقعی افغانستان را به جهانیان نشان داد: کشوری که در حال برقراری روابط منطقی و مستحکم با همسایگان خود است، نه کشوری که توسط ناامنی و بحران اداره می شود.
به طور کلی، انفجار رستورانت چینی ها در کابل و اقدامات پس از آن، نمونه ای از تلاش بازیگران منطقه ای برای ناامن جلوه دادن افغانستان است. پاکستان با انتشار شایعات و برجسته کردن حوادث امنیتی، قصد دارد روند روابط تازه شکل گرفته افغانستان با همسایگان را تضعیف کند و کشور را در انزوای سیاسی قرار دهد. این موضوع نیازمند هوشیاری مقامات افغانستان و شهروندان، مدیریت دقیق رسانه ها و تقویت همکاری های منطقه ای برای مقابله با تلاش های بی ثبات سازی است. افغانستان، با توجه به تحولات اخیر، باید نشان دهد که توانایی مقابله با تهدیدات داخلی و منطقه ای را دارد و نمی تواند با شایعات و تبلیغات منفی تحت تأثیر قرار گیرد.