در سیوهشتمین روز جنگ میان ایالات متحده و ایران، درگیریها وارد مرحلهای پیچیدهتر و پرتنشتر شده است. همزمان با ادامه حملات متقابل، نشانههایی از تشدید بحران در سطح نظامی، سیاسی و بینالمللی دیده میشود.
بر اساس گزارشها، شب گذشته آسمان تلآویو شاهد عبور موجی از موشکهای ایرانی بود. صدای آژیر خطر و انفجارها بار دیگر ساکنان این شهر را به پناهگاهها کشاند. این حملات بهعنوان یکی از گستردهترین عملیاتهای موشکی ایران در هفتههای اخیر توصیف شده است. در مقابل، ایالات متحده و اسرائیل نیز حملاتی را علیه اهدافی در داخل خاک ایران انجام دادهاند. این تبادل آتش، دامنه درگیری را بیش از پیش گسترش داده و نشان میدهد که جنگ از یک رویارویی محدود، به بحرانی عمیقتر در سطح منطقهای تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، مواضع تندی را علیه ایران اتخاذ کرده است. او هشدار داده که در صورت برآورده نشدن خواستههای واشنگتن، زیرساختهای حیاتی ایران هدف حمله قرار خواهند گرفت.
ترامپ تهدید کرد:«ایران تا شامگاه سهشنبه بهوقت امریکا فرصت دارد تنگه هرمز را باز کند، در غیر این صورت با حمله به زیرساختهای حیاتی روبهرو خواهد شد. اگر ایران این کار را نکند، هیچ نیروگاه برق و پلی باقی نخواهد ماند.»
با این حال، ترامپ در اظهاراتی دیگر از احتمال دستیابی به توافق نیز سخن گفته است؛ موضعی که از تداوم همزمان فشار و دیپلماسی در سیاست امریکا حکایت دارد. او تصریح کرد: «امریکا در حال مذاکرات عمیق با ایران است و ممکن است پیش از پایان ضربالاجل روز سهشنبه به توافق برسند. شانس خوبی وجود دارد، اما اگر توافق نکنند، همهچیز را آنجا نابود میکنم.»
در ایران، این تهدیدها با واکنش تند مقامهای سیاسی روبهرو شده است. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، نسبت به پیامدهای چنین رویکردی هشدار داده و آن را عامل گسترش بحران در منطقه دانسته است.
قالیباف هشدار داد: «حرکتهای بیاساس تو[ترامپ]، امریکا را به جهنمی واقعی برای تک تک خانوادههای امریکایی تبدیل میکند و سراسر منطقه ما به دلیل اصرار تو بر اطاعت از دستورات نتانیاهو، به آتش کشیده خواهد شد. اشتباه نکن، با جنایات جنگی به هیچ دستاوردی نخواهی رسید. تنها راه حل واقعی، احترام به حقوق ملت ایران و پایان دادن به این بازی خطرناک است.»
در سطح دیپلماتیک نیز، نماینده ایران در سازمان ملل متحد، این تهدیدها را نشانهای از تمایل به ارتکاب جنایت جنگی توصیف کرده است. او اضافه کرد: «رئیس جمهور امریکا یک بار دیگر تهدید به نابودی زیرساختهای ضروری برای بقای غیرنظامیان در ایران میکند. این تحریک مستقیم و علنی برای ایجاد وحشت در میان غیرنظامیان و مدرک روشنی از قصد ارتکاب جنایت جنگی است.»
بازتاب این تحولات به خارج از دو کشور نیز کشیده شده است. در اروپا، نخستوزیر ایتالیا با اتخاذ موضعی انتقادی، از مخالفت با سیاستهای امریکا در این جنگ سخن گفته است.
نخستوزیر ایتالیا تأکید کرد: «ترامپ در روزهای اخیر بارها متحدان اروپایی و ناتو را مورد حمله قرار داده است. اروپا از فاصله گرفتن با امریکا سودی نمیبرد، اما باید منافع ملی خود را در هر شرایطی دفاع کند. وقتی با سیاستهای امریکا موافق نیستیم باید صریحاً اعلام کنیم و این بار نیز ما موافق نیستیم. بحران انرژی ایتالیا نتیجه ملموس جنگ ترامپ علیه ایران است.»
در داخل ایالات متحده نیز، برخی سناتورها نسبت به رویکرد دولت امریکا انتقاد کردهاند. آنان تهدید به حمله به زیرساختهای غیرنظامی را مصداق جنایت جنگی دانستهاند.
اد مارکی، سناتور امریکایی میگوید: «یک توییت بیپروا و پر از الفاظ رکیک که تهدید به جنایت جنگی میکند، تنگه هرمز را باز نخواهد کرد. تنها چیزی که این کار را میکند، مذاکره با ایران است. از همان راهی شروع کن که آخرش مجبور میشوی به سراغ آن بروی دونالد؛ تا امریکاییها مجبور نباشند پترول را گرانتر بخرند و نیروهای نظامی ما هم جانشان را از دست ندهند.»
برایان شاتس، سناتور دیگر اظهارداشت: «بمباران زیرساختهای غیرنظامی جنایت جنگی است و زمان اعتراض به آن هم اکنون است.»
همزمان، سازمانهای حقوق بشری نیز نسبت به پیامدهای احتمالی این تهدیدها هشدار دادهاند. سازمان عفو بینالملل میگوید: «تهدید ترامپ مبنی بر حمله به زیرساخت های ایران بسیار منزجرکننده است و میتواند پیامدهای فاجعهباری برای غیرنظامیان به همراه داشته باشد.»
در حال حاضر، توجهها به ضربالاجل تعیینشده از سوی رئیسجمهور امریکا معطوف شده است؛ ضربالاجلی که بامداد چهارشنبه به پایان میرسد.
اینکه این مهلت به تشدید بیشتر درگیریها منجر خواهد شد یا فرصتی برای بازگشت به مسیر دیپلماسی فراهم میکند، پرسشی است که پاسخ آن میتواند جهتگیری آینده این بحران را تعیین کند.