در حالیکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، طی هفتههای اخیر بارها تأکید کرده است که جنگ علیه ایران «طبق برنامه» و حتی جلوتر از زمانبندی پیشبینیشده در حال پیشروی است، دادهها و برآوردهای منتشرشده از منابع آمریکایی تصویر متفاوتی ارائه میدهند؛ تصویری که نشان میدهد آنچه واقعاً از برنامههای اولیه واشنگتن پیشی گرفته، نه دستاوردهای نظامی، بلکه هزینههای سنگین و فزاینده این جنگ است.
گزارشهای منتشرشده از سوی اندیشکدههای آمریکایی، از جمله مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی و نیز اطلاعات ارائهشده در جلسات محرمانه وزارت دفاع آمریکا برای اعضای کنگره، نشان میدهد که تنها در شش روز نخست این درگیری، هزینه عملیات نظامی به حدود ۱۱.۳ میلیارد دالر رسیده است. از این میزان، بیش از ۵.۶ میلیارد دالر صرف مصرف مهمات و تسلیحات پیشرفته در حملات اولیه شده است؛ موضوعی که نشاندهنده شدت و گستردگی استفاده از تجهیزات گرانقیمت در مراحل ابتدایی جنگ است.
با ادامه عملیات نظامی، روند افزایش هزینهها شتاب بیشتری گرفته است. بر اساس برآوردهای تکمیلی، هزینه جنگ تا روز دوازدهم به حدود ۱۶.۵ میلیارد دالر رسیده و تحلیلگران تخمین میزنند که این رقم در هفته سوم از مرز ۱۸ میلیارد دالر نیز عبور کرده باشد. محاسبات نشان میدهد که هزینههای نظامی آمریکا در این جنگ بهطور متوسط روزانه حدود ۵۰۰ میلیون دالر افزایش یافته است؛ رقمی که فشار قابل توجهی بر منابع مالی و ظرفیتهای نظامی این کشور وارد میکند.
بخش مهمی از این هزینهها به استفاده گسترده از تسلیحات پیشرفته اختصاص دارد. در ساعات و روزهای ابتدایی جنگ، نیروهای آمریکایی از موشکهای کروز دوربرد، سامانههای رهگیری موشکهای بالستیک، مهمات هدایتشونده دقیق و تجهیزات پیشرفته راداری استفاده کردهاند. چنین سطحی از مصرف تسلیحات، نهتنها هزینههای عملیاتی را بهشدت افزایش داده، بلکه موجب کاهش ذخایر مهمات آمریکا نیز شده است.
در کنار این موارد، خسارات واردشده به تجهیزات و زیرساختهای نظامی نیز بخش دیگری از هزینههای جنگ را تشکیل میدهد. بر اساس برآوردهای موجود، تنها در شش روز نخست، حدود ۱.۴ میلیارد دالر خسارت ناشی از آسیب به تجهیزات و تأسیسات نظامی ثبت شده است. گزارشهای میدانی و تحلیل تصاویر ماهوارهای نیز حاکی از آن است که برخی پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه آسیبهایی فراتر از برآوردهای اولیه متحمل شدهاند.
با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که ارقام منتشرشده هنوز تصویر کاملی از هزینه واقعی جنگ ارائه نمیدهد. بسیاری از هزینههای مهم در این برآوردها لحاظ نشدهاند؛ از جمله هزینه استقرار گسترده نیروها و تجهیزات پیش از آغاز جنگ، اعزام ناوهای جنگی، هواپیماها و سامانههای دفاعی به منطقه، هزینه بازسازی پایگاههای آسیبدیده و همچنین جایگزینی تجهیزات و هواپیماهای از دسترفته. به این ترتیب، رقم اعلامشده تنها بخشی از هزینههای عملیاتی اولیه را پوشش میدهد و فاصله قابلتوجهی با واقعیت کامل دارد.
در همین حال، کاخ سفید و پنتاگون تاکنون از ارائه هرگونه رقم رسمی درباره هزینه واقعی جنگ خودداری کردهاند و انتشار اطلاعات دقیق را به آینده موکول کردهاند. این رویکرد در حالی اتخاذ شده که تجربه جنگهای گذشته آمریکا، از جمله در عراق و افغانستان، نشان میدهد برآوردهای اولیه معمولاً بسیار کمتر از هزینههای نهایی اعلام میشوند.
در مجموع، آنچه از دادههای موجود برمیآید این است که جنگ جاری نه تنها از نظر نظامی با چالشهای جدی همراه است، بلکه از منظر اقتصادی نیز بهسرعت به یک بحران پرهزینه برای ایالات متحده تبدیل شده است. روندی که در صورت تداوم، میتواند پیامدهای قابلتوجهی برای اقتصاد آمریکا، سیاست داخلی این کشور و همچنین موازنه قدرت در سطح منطقهای و جهانی به همراه داشته باشد.