شکست مذاکرات ایران و امریکا در پاکستان؛ مقصر کیست، تهران یا واشنگتن؟

مذاکرات امریکا و ایران در پاکستان بدون توافق پایان یافت. معاون رئیس‌جمهور امریکا گفت که تهران و واشنگتن نتوانستند به توافقی برای پایان جنگ دست یابند.
در مقابل، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت دیپلماسی هیچ وقت تمام نمی‌شود.
رسانه‌های ایرانی هم گزارش داده‌اند که زیاده‌خواهی‌های امریکا سبب شد تا مذاکرات به نتیجه نرسد.
مذاکرات سخت و نفس‌گیر ۲۱ ساعتهٔ امریکا و ایران که به میزبانی پاکستان در اسلام‌آباد برگزار شد، بدون دستیابی به توافق نهایی پایان یافت. با توجه به جنگ چهل روزۀ تحمیلی امریکا و اسرائیل بر ایران و خسارات دو طرف، انتظارها بر این بود که این مذاکرات بی نتیجه پایان نخواهد یافت.
با وجود این دور طولانی گفت‌وگوها، اختلافات اساسی میان دو طرف به‌ویژه در پرونده‌های هسته‌ای، منطقه‌ای و امنیتی همچنان پابرجا مانده است.
در نتیجه، توافق آتش‌بس مؤقت که تا ۲۲ اپریل اعتبار دارد، در فضای انتظار و احتیاط قرار گرفته؛ نه نشانه‌ای از فروپاشی کامل مذاکرات دیده می‌شود و نه چشم‌انداز روشنی از یک توافق قریب‌الوقوع.
روزهای آینده تا ۲۲ اپریل تعیین‌کننده خواهد بود تا مشخص شود آیا آتش‌بس تمدید خواهد شد یا فرو خواهد پاشید.
اما چرا مذاکرات بدون نتیجه پایان یافت. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور امریکا پس از پایان مذاکرات با حضور در نشست خبری بدون ارائه توضیحات روشن در مورد گفت‌وگوها تصریح کرد امریکا و ایران نتوانستند به توافقی برای پایان جنگ دست یابند.
ونس بلافاصله پس از ختم مذاکرات، پاکستان را ترک کرد.
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور امریکا گفت:«ما گفت‌وگوهای جدی، معنادار و قابل‌توجهی با ایرانی‌ها داشتیم؛ این خبر خوبی است. اما خبر بد این است که به توافق نرسیدیم. جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای چه در حال حاضر و چه در آینده هدف محوری دونالد ترامپ است. ما با یک پیشنهاد بسیار ساده اینجا را ترک می‌کنیم، روشی برای درک این‌که این بهترین و نهایی‌ترین پیشنهاد ماست. خواهیم دید که آیا ایرانی‌ها آن را می‌پذیرند یا نه.»
رویکرد امریکا در مذاکرات با ایران در داخل واشنگتن با انتقادها مواجه است. دنیل دیویس، نظامی بازنشسته ارتش امریکا، می‌گوید جی‌دی ونس به دنبال مذاکره نبود و صرفاً تسلیم شدن ایران را می‌خواست.
دنیل دیویس، نظامی بازنشسته ارتش امریکا نوشت:«این برداشت که ‎یک نشست دیپلماتیکِ واحد می‌تواند فیصله‌های درباره یک جنگ ارایه دهد، غیرواقع‌بینانه است و ادعای ونس هم که این گفت‌وگوها «آخرین شانس» بود، نشانه بدی است و با دیپلماسی همخوانی ندارد. مشکلی که سبب شد امریکا در شش هفته نخست موفقیت نظامی نداشته باشد، هم‌چنان پابرجا است و در شش هفته آینده هم موفقیتی نخواهد داشت.»
رسانه‌های ایرانی هم گزارش داده‌اند که زیاده‌خواهی‌های امریکا سبب شده تا مذاکرات به نتیجه نرسد. خبرگزاری ایسنا گزارش داده که این مذاکره فشرده بوده و در طول ۲۱ ساعت، چندین بار متون و پیشنهادها تبادل شده است.
اما دیدگاه مقام‌های ایرانی‌ نسبت به پیشبرد مذاکرات و احتمال ادامه دورهای بعدی، خوش‌بینانه است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، گفته که هیأت آنان با حسن نیت مذاکره کرده و از ارزش‌ها و منافع ایران در این مذاکرات دفاع کرده است.
اسماعیل بقایی گفت که دیپلماسی هیچ وقت تمام نمی‌شود و این مذاکرات، در شرایط بسیار حساس و پس از جنگ طولانی‌مدت انجام شده بود و طبیعی است که طرفین از ابتدا نمی‌توانستند انتظار رسیدن به توافقات فوری داشته باشند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران در برگه اکس خود نوشت:«در مورد یک‌سری از موضوعات به تفاهم رسیدیم اما در مورد دو – سه موضوع مهم دیدگاه‌ها فاصله داشت و در نهایت، گفت‌وگوها منجر به توافق نشد. مذاکرات بعد از ۴۰ روز جنگ تحمیلی انجام شد و در یک فضای بدگمانی و سو ظن انجام شد؛ طبیعی است که از ابتدا هم نباید انتظار می‌داشتیم که ظرف یک جلسه به توافق برسیم. کسی هم چنین انتظاری نداشت. تماس‌ها و رایزنی‌ها بین ایران، پاکستان و سایر دوستان ما در منطقه ادامه خواهد یافت.»
واشنگتن خواهان تعهد صریح تهران به عدم دستیابی به سلاح هسته‌ای، محدودیت‌های بیشتر هسته‌ای، بازگشایی کامل تنگه هرمز و مهار برنامه موشکی و نفوذ منطقه‌ای است.
در مقابل، ایران بر تضمین توقف دائمی جنگ، رفع تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌ها، به‌رسمیت شناختن حق غنی‌سازی صلح‌آمیز و کاهش فشار بر متحدانش، از جمله حزب‌الله، پافشاری دارد.
با بن‌بست در مذاکرات، اکنون این پرسش جدی مطرح است که آیا گفت‌وگوها دوباره از سر گرفته خواهد شد و در صورتی که مذاکرات به‌زودی احیا نشود، سرنوشت آتش‌بس دو هفته‌ای چه خواهد شد؛ آتش‌بسی که بدون پشتوانهٔ دیپلماتیک، ممکن است شکننده‌تر از همیشه شود.