تحلیلگران حوزه انرژی و اقتصاد هشدار میدهند که هرگونه اختلال بلندمدت در عبور کشتیها از تنگه هرمز میتواند پیامدهای گستردهای برای بازار جهانی انرژی، بهویژه در بخش سوخت هوانوردی، بههمراه داشته باشد. در این میان، اروپا بهعنوان یکی از آسیبپذیرترین مناطق جهان در برابر این تحولات معرفی میشود.
بر اساس ارزیابیها، بخش قابلتوجهی از سوخت جت مورد نیاز کشورهای اروپایی از طریق تأمینکنندگان مستقر در جنوب خلیجفارس وارد این قاره میشود. توقف یا محدود شدن تردد کشتیها در تنگه هرمز، این مسیر حیاتی را با چالش جدی مواجه کرده و میتواند زنجیره تأمین سوخت فرودگاههای مهم اروپا را مختل کند. در مقابل، برخی کشورهای آسیای جنوبشرقی یا به منابع داخلی متکی هستند یا از پیش برای کاهش وابستگی به این مسیر برنامهریزی کردهاند.
کارشناسان تأکید دارند که در صورت تداوم محدودیتها، فشار مضاعفی بر صنعت هوانوردی اروپا وارد خواهد شد؛ صنعتی که بهدلیل نبود مسیرهای جایگزین مؤثر در کوتاهمدت، بیش از سایر مناطق در معرض آسیب قرار دارد. در حال حاضر، بسیاری از کشورهای اروپایی و بازیگران بازار انرژی در وضعیت انتظار قرار گرفتهاند تا نتایج تحولات سیاسی و تصمیمگیریهای مرتبط با مدیریت تنگه هرمز مشخص شود.
در این چارچوب، دو عامل کلیدی تعیینکننده ارزیابی میشود: نخست، وضعیت آتشبس در خلیجفارس و امکان ازسرگیری عبور امن کشتیها از این آبراه راهبردی؛ و دوم، شرایط و ضوابطی که در صورت بازگشایی مسیر، بر تردد دریایی اعمال خواهد شد.
از سوی دیگر، استفاده از مسیرهای جایگزین برای انتقال نفت و فرآوردههای نفتی، از جمله خطوط لوله، در کوتاهمدت و حتی میانمدت پاسخگوی نیاز بازار نخواهد بود. ظرفیت این مسیرها محدود است و نمیتواند جایگزین کامل تنگه هرمز شود. به همین دلیل، تداوم جریان حملونقل دریایی از این گذرگاه، همچنان اصلیترین گزینه برای تأمین سوخت مورد نیاز شرکتهای هواپیمایی، بهویژه در اروپا، بهشمار میرود.
در مجموع، آینده تأمین سوخت جت در اروپا به شدت به تحولات ژئوپلیتیک و نتایج احتمالی مذاکرات وابسته است. تعیین چارچوبهای جدید برای عبور کشتیها از تنگه هرمز و سرنوشت آتشبس در منطقه، نقش تعیینکنندهای در میزان ثبات بازار انرژی و جلوگیری از بروز بحران در صنعت هوانوردی اروپا خواهد داشت.