مسدودماندن مسیرهای ترانزیتی با پاکستان؛ فشار سیاسی یا بازی دیپلماتیک؟

خانجان الکوزی، عضو هیات مدیره اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان، با اشاره به گفته‌های اخیر وزارت تجارت پاکستان مبنی بر بازگشایی مسیرهای تزانزیتی گفته است که پاکستان هیچ‌گاه قصد باز کردن این مسیرها را ندارد. الکوزی در گفت‌وگو با خبرگزاری آفاق می‌افزاید که مقامات پاکستانی به تاجران افغان گفته است تا کالاهایی را که از سایر کشورها وارد کرده‌اند، دوباره به همان کشورها بازگردانند. آقای الکوزی تصریح کرد: «حکومت پاکستان به تاجران افغان هدایت داده است که مال‌های خود را دوباره به آن کشور ببرند که از آنجاد وارد کرده‌اند و این بسیار هنگفت تمام می‌شود که دوباره به مالیزیا یا جاپان انتقال داده شود و پاکستان هیچ‌گاهی نمی‌خواهد راه‌های تجاری با افغانستان را باز کند.»

پیشتر وزارت تجارت پاکستان گفته بود که اموال ترانزیتی بازرگانان افغان که در بندرهای کراچی، گوادر و گذرگاه‌های مرزی متوقف مانده‌اند، می‌توانند بنابر درخواست صادرکنندگان، از هر بندری دوباره صادر شوند.

عبدالهادی فرهنگ، آگاه مسایل اقتصادی به خبرگزاری آفاق گفت: «در صورتی‌ که به بازرگانان پاکستان صدمه وارد شود، باید برای تأمین تضمین‌های لازم به‌گونه رسمی اقدام صورت گیرد، این تضمین‌ها می‌توانند از سوی پاکستان و در چارچوب سازمان‌های منطقه‌ای و بین‌المللی که ما عضو آن هستیم، از جمله سازمان همکاری اقتصادی ایکو، سازمان همکاری شانگهای و سایر نهادهای معتبر منطقه‌ای و بین‌المللی، مطرح و پیگیری گردد.»

در حالی که امارت اسلامی تاکنون در این مورد چیزی نگفته است، شماری از آگاهان مسایل اقتصادی می‌گویند که پاکستان با از دست‌دادن بازار بزرگ افغانستان و کاهش دسترسی به آسیای مرکزی، اکنون به این نتیجه رسیده که ادامه این وضعیت می‌تواند منافع اقتصادی و استراتژیک این کشور را به‌شدت تهدید کند، در حالی‌که هند تلاش دارد جایگاه خود را در منطقه تقویت کند.

عبدالنصیر رشتیا، آگاه مسایل اقتصادی به خبرگزاری آفاق گفت: «پس از آن‌که تجارت ما با پاکستان متوقف شد، پاکستان عملاً پنجمین بازار بزرگ خود را از دست داد؛ افزون بر این، پاکستان از مسیر افغانستان با کشورهای آسیای مرکزی نیز تجارت داشت که آن هم متوقف گردید.»

این در حالیست که توقف تجارت میان افغانستان و پاکستان در ماه‌های اخیر، پیامدهای اقتصادی چشم‌گیری برای هر دو کشور به‌همراه داشته است؛ این توقف که بیشتر ناشی از تنش‌های سیاسی، محدودیت‌های گمرکی و موانع ترانزیتی بوده، سبب شده تا صدها محموله‌ تجاری در بنادر کراچی، گوادر و گذرگاه‌های مرزی متوقف بمانند.