بیش از چهار ماه است که گذرگاه استراتژیک تورخم، که روزگاری نبض تپنده تجارت میان پاکستان و افغانستان بود، مسدود است. این انسداد طولانیمدت، به گزارش رسانههای پاکستانی اکنون به یک فاجعه اقتصادی و تجاری تبدیل شده است.
روزنامه پاکستانی اکسپرستریبون گزارش داده است که بستهماندن گذرگاه تورخم روزانه حدود دو میلیون دالر زیان صادراتی به پاکستان وارد میکند. بر اساس این گزارش، طی حدود ۱۲۰ روز، خسارت صادراتی ناشی از این وضعیت به بیش از ۲۴۰ میلیون دالر رسیده است. به گزارش این روزنامه، توقف فعالیت این گذرگاه، زنجیرههای تأمین محلی، شبکههای حمل و نقل و بازارهای محلی این کشور را فلج کرده است.
این روزنامه نوشته است: «در تورخم بیش از ۱۵۰ دفتر ترخیص گمرکی بسته شده و هزاران کارگر روزمزد منبع درآمد خود را از دست دادهاند. بازارهای مرزی نیز با رکود کمسابقه روبهرو شدهاند. بستهشدن مرز بر قیمتها نیز اثر گذاشته است. صادرات میوههای خشک و محصولات زراعتی افغانستان متوقف شده و در پاکستان افزایش قیمت ایجاد کرده است. در مقابل، محصولات پاکستانی که به افغانستان صادر میشد، انباشته شده و تولیدکنندگان را با زیان سنگین روبهرو کرده است.»
در همین حال، خان جان الکوزی عضو هیئت مدیره اتاق تجارت و سرمایهگذاری به خبرگزاری آفاق میگوید: «در گذشته ما با پاکستان به اندازه 200 میلیون دالر تجارت داشتیم، پاکستان در بخش تجارت داخلی زیادن سنگینی متحمل شده است.»
همزمان، شماری از آگاهان اقتصادی بر این باورند که بستهماندن گذرگاه تورخم بیشترین زیان را متوجه پاکستان ساخته است. آنان میگویند خسارتهای سنگین صادراتی و تجاری ناشی از این وضعیت، فشار مستقیم بر اقتصاد ضعیف پاکستان وارد کرده و نشان میدهد که این کشور بیش از همه از انسداد مرزها آسیبپذیر است.
عیسی مبارز آگاه مسائل اقتصادی در این زمینه میگوید: «پاکستان نسبت به افغانستان بسیار زیاد متضرر شده است، اما برای اینکه ما یک برنامه طولانی مدت داشته باشیم، باید راههای بدیل را جستجو کنیم، تا حالا پاکستان فکر میکرد که با وارد کردن فشارهای سیاسی به افغانستان ضربه میزند، اما خود آن ضربه شدید خورد.»
سبحانالدین ستانکزی آگاه دیگر مسائل اقتصادی، خلط مباحث تجارتی با موضوعات سیاسی را نادرست میداند و میافزاید: «در کل مسدود ماندن گذر گاه های برای هیچ کسی سود ندارد و ربط دادن تجارت به سیاست یک کار اشتباه است، و حالا که پاکستان این اقدام را کرده است زیان اش را هم می بیند.»
گذرگاه تورخم پس از تبادل آتش میان نیروهای امارت اسلامی و سربازان پاکستانی در اکتوبر سال گذشته مسدود شد. در پی این درگیری، نهتنها تورخم بلکه گذرگاههای مهم دیگری چون خرلاچی، غلامخان، انگور اده و چمن نیز بهطور نامحدود بسته شدند. هرچند با میانجیگری قطر و ترکیه آتشبس برقرار شد، اما بهدلیل بینتیجه ماندن چند دور مذاکرات، مسیرهای تجاری میان دو کشور همچنان بسته باقی مانده است.