منابع محلی در ولایت بامیان گزارش دادهاند که طالبان از حدود یک هفته به اینسو حفاریهای گسترده را در ساحه باستانی دره سوماره نزدیک شهر ضحاک شروع کردهاند.
به گفته منابع، طالبان با آوردن نیروهای مسلح، مردم محل را وادار به ترک ساحه ساخته و راههای عمومی را کاملاً مسدود کردهاند. چندین اسکواتور بهصورت شب و روز در این منطقه کار میکنند.
طالبان گفتهاند که این نیروها برای «حفاظت از معدن» آمدهاند، اما هیچ توضیح رسمی در مورد ماهیت واقعی این کاوشها از سوی مقامات محلی طالبان ارایه نشده است.
این عمل طالبان نگرانیهای جدی را درباره آینده میراث فرهنگی و تاریخی بامیان افزایش داده است. پیش از این هم پس از آمدن دوباره طالبان به قدرت، گزارشهایی از حفاریهای غیرقانونی در اطراف بوداهای خالی منتشر شد که با هشدار شدید یونسکو همراه بود.
عبدالله سرحدی، والی پیشین طالبان در بامیان، در آن زمان تأیید کرده بود که حفاریهایی در اطراف مجسمههای بودا انجام شده است.
یادآوری میشود که طالبان در سال ۱۳۷۹ خورشیدی (۲۰۰۱ میلادی) دو مجسمه بزرگ بودا را با انفجار نابود کردند؛ رویدادی که خشم جهانی را برانگیخت و بهعنوان یکی از بزرگترین فجایع فرهنگی تاریخ معاصر ثبت شد.
حالا آغاز حفاریهای جدید در دره سوماره این ترس را بیشتر کرده که میراث باستانی بامیان دوباره در خطر نابودی کامل قرار بگیرد.
کارشناسان میراث فرهنگی هشدار میدهند که ادامه این اقدامات میتواند آسیبهای جبرانناپذیری به تاریخ و هویت فرهنگی افغانستان وارد کند.